• BIST 89.282
  • Altın 145,897
  • Dolar 3,6363
  • Euro 3,8917
  • Ankara 13 °C
  • İstanbul 11 °C
  • İzmir 15 °C

Belediyelerin Kullandığı Avansların Usulsüz Mahsubu

Taner Eraslan

1. Avans nedir?

Mülga 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu’nun 7 nci maddesinde Devlet gideri, bütçe içinde, Devlet adına yapılan veya özel bir kanunla yapılması öngörülen bir hizmet karşılığı olmak üzere Devletin zimmetinde gerçekleşen borç olarak tanımlanmıştı.

5018 Sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3/h maddesinde ise Devlet gideri yerine kamu gideri kavramına yer verilerek, kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının ıskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, mali ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler olarak tanımlanmıştır.

Bu hükümlere göre bütçe giderinin yapılmasında ilke, mal veya hizmetin alınmasından sonra ilgili idarelerce malın alındığını, hizmetin yapıldığını gösterir kanıtlayıcı belgelerin ödeme evrakı ekine bağlanması suretiyle ödemenin yapılmasıdır.

Bu kuralın bir istisnası, Mülga 1050 sayılı Kanunun değişik 83 üncü ila 90 ıncı maddeleri arasında, 5018 Sayılı Kanun’un ise 35.maddesinde düzenlenen avans ve kredilerdir. 5018 Sayılı Kanun bu uygulamayı ÖN ÖDEME olarak tanımlanmıştır.

2. Avans alınmasının şartları nelerdir?

Avans alınabilmesi için;

a) İlgili kanununda öngörülmüş olması,

b) Ön ödeme yapılacak giderin, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderlerden olması,

c) İlgili bütçe tertibinden yeterli ödeneğin harcama biriminde mevcut olması ve bu ödeneğin, ön ödemenin mahsubu yapılana kadar saklı tutulması,

ç) Başbakanlık, Maliye Bakanlığı ve ilgili bakanlıklarca yayımlanan tasarruf tedbirleri ve uygulama talimatlarında belirtilen hususlara uyulması, gerekmektedir.

3. Avans mahsubu nasıl yapılmalıdır?

Avans mahsubunda ciddi hatalar yapılmaktadır. Şöyle ki, her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlüdür.

Ön ödeme uygulamasının bir alım usulü olmaması sebebiyle ön ödeme yapılacak mal veya hizmet alımlarında, alımların idarelerin tabi oldukları ihale mevzuatı hükümlerine göre yapılması, mal alındığının veya hizmetin gerçekleştirildiğinin ihale mevzuatına uygun olarak görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması gerekir.

Ayrıca, ön ödemenin kesin ödemeye dönüştürülmesinde verilen avansın veya açılan kredinin mahsubunda kullanılacak gerçekleştirme belgelerinin, Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde öngörülen belgelerden olması esastır.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 4.maddesinde;

 

“b) Ön ödemelerde;

1) Avans veya kredi suretiyle yapılacak ön ödemelerde; harcama talimatı, ihale mevzuatına göre yapılacak alımlarda onay belgesi,”düzenleneceği yine söz konusu Yönetmeliğin 4.maddesinde;

“a) Kesin ödemelerde; bütçeden nakden veya mahsuben yapılacak kesin ödemelerde Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ekindeki Ödeme Emri Belgesine harcamanın çeşidine göre bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgeler kanıtlayıcı belge olarak eklenir.

denildiğinden avans ve kredi mahsuplarında Yönetmelikte belirlenen kanıtlayıcı belgeler eklenir.

Diğer taraftan, Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Genel Tebliğ (Sayı: 2007/1, 08/03/2007 tarihli ve 26456 sayılı Resmi Gazete) ise aşağıdaki düzenlemeleri içermektedir:

“(4) Ön ödeme uygulamasının bir alım usulü olmaması sebebiyle ön ödeme yapılacak mal veya hizmet alımlarında, alımların idarelerin tabi oldukları ihale mevzuatı hükümlerine göre yapılması, mal alındığının veya hizmetin gerçekleştirildiğinin ihale mevzuatına uygun olarak görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması gerekir.

(5) Ayrıca, ön ödemenin kesin ödemeye dönüştürülmesinde verilen avansın veya açılan kredinin mahsubunda kullanılacak gerçekleştirme belgelerinin, Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde öngörülen belgelerden olması esastır.

 

5. Usulsüzlük Olasılıkları ve Sonuçları

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları başlıklı 61.maddesinde aşağıdaki hükümlere yer verilmiştir:

“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.”

Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, mevzuatında belirtilen kanıtlayıcı belgeler düzenlenmeden ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Bu nedenle, avans olarak alınan para, mutemet tarafından harcanma aşamasında, harcamanın çeşidine göre kanıtlayıcı belge düzenlenmesi gerekmektedir.

Bu husus zorunlu değil Yönetmelik’teki “esas olduğu” şeklindeki ifade nedeniyle, duruma göre mutemetçe değerlendirilmesi gerekecektir.

Diğer bir ifade ile piyasa araştırması yapılmasına yeterli süre bulunmayan bir harcamada ilgili kanıtlayıcı belge aranmayacaktır.

Bazı belediyelerde avans kullanılması, oldukça yaygınlaşmıştır. Bunun nedeninin avans kullanımının bir alım şekli olarak değerlendirilmesinden kaynakladığı düşünülmektedir.

Diğer taraftan, avans kullanan mutemet emanetindeki parayı kullandıktan sonra, sadece fatura ile avansın mahsubu yapmaktadır. Hatta bazı belediyelerde zorunlu olmasına rağmen taşınır işlem fişi bile düzenlenmemektedir.

Alınan avans için zorunlu bir gerekçe olmadıkça fiyat araştırması yapılmalı ve harcama belgeleri mevzuatının gerektirdiği kanıtlayıcı belgeler düzenlenmelidir.

Bu yazı toplam 2138 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Haberler Ankara | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 545 221 98 97 | Faks : 0 850 303 80 36 | Haber Scripti: CM Bilişim