• BIST 90.061
  • Altın 144,927
  • Dolar 3,6135
  • Euro 3,9003
  • Ankara 6 °C
  • İstanbul 9 °C
  • İzmir 14 °C

Bireysel Emeklilikte Yeni Uygulama

Taner Eraslan

Bilindiği üzere, Türkiye’de emeklilik dönemi ile çalışma dönemi arasında refah, ücret ve diğer sosyal haklar açısında ciddi fark bulunmaktadır. Bu kapsamda, yurtiçi tasarruf oranının düşük olduğu söylenebilir.

TBMM tarafından, 10/08/2016 tarihinde kabul edilen 6740 sayılı Kanunla Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununda Değişiklik yapılmıştır. Söz konusu değişikle, otomatik katılım uygulaması ile yurtiçi tasarruf oranının arttırılması planlanmaktadır. Bu yeni uygulama ilk defa ülkemizde uygulanmamıştır. İngiltere, Yeni Zelanda ve ABD gibi ülkelerde, otomatik katılım ile ilgili başarılı örnekler bulunmaktadır.

Bu kapsamda, yeni uygulamanın neler getirdiğini, cayma hakkının olup olmadığını ve nasıl uygulanacağı konusunda aşağıdaki açıklamalar oldukça önemlidir:

-45 yaşını doldurmamış ücret karşılığı bağımlı çalışanların 1/1/2017 tarihinden itibaren, işverenindüzenleyeceği bir emeklilik sözleşmesiyle bireysel emeklilik sistemine dâhil edilmesi amaçlanmaktadır.

-Bakanlar Kurulu, bireysel emeklilik sistemine dâhil edilecek işyerleri ile çalışanları ve bukapsamdaki uygulama esaslarını belirlemeye yetkili kılınmaktadır.

-Çalışan katkı payı 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesi kapsamında belirlenen prime esaskazancın yüzde 3’üdür. Bu oranı iki katına kadar artırmaya ve yüzde 1’e kadar azaltmaya; ayrıca katkıpayına maktu limit getirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.

-Katkı payı, en geç çalışanın ücretinin ödeme gününü takip eden iş günü işveren tarafından şirketeaktarılacaktır. Çalışan, sözleşmede belirlenen tutardan daha yüksek bir tutarda kesinti yapılmasınıişverenden talep edebilecektir. Çalışan payının zamanında yatırılmaması halinde, çalışanın kaybındanişveren sorumlu olacaktır.

-Çalışan, emeklilik planına dâhil olduğunun kendisine bildirildiği tarihi takip eden iki ayiçerisinde sözleşmeden vazgeçebilecektir. Bu durumda ödenen katkı payları ve yatırım gelirleri 10iş günü içerisinde çalışana iade edilecektir. Şirket cayma süresince ödenen katkı paylarının değerkaybetmemesini sağlayacak şekilde fon yönetiminden sorumlu tutulmaktadır. Çalışan, HazineMüsteşarlığınca belirlenen hallerde katkı payı ödemesine ara verilmesini talep edebilecektir.

- Çalışan, iş değiştirdiği takdirde yeni işyerinde bu kapsamda bir emeklilik planı uygulanmaktaise o sisteme hakları ve yükümlülükleri ile birlikte dâhil olacak; eğer uygulanmıyor ise talebi halindeönceki işyerinde düzenlenmiş sözleşme kapsamında katkı payı ödemeye devam edebilecek; talep etmezise emeklilik sözleşmesi sonlandırılacaktır.

- Sistemin mevcut halinde çalışanların ödediği katkı payına eklenen yüzde 25 oranında Devletkatkısı, bu sistemde de geçerli olacak; ayrıca çalışanın cayma hakkını kullanmaması ve Devlet katkısınıhak etmesi halinde çalışana sisteme girişte bir defaya mahsus olmak üzere 1.000 Türk Lirası ilaveDevlet katkısı sağlanacaktır. Bakanlar Kurulu bu tutarı yarısına kadar artırmaya ve azaltmaya yetkilidir.

- Emeklilik hakkının kullanılması durumunda birikimini en az 10 yıllık gelir sigortası sözleşmesikapsamında almayı tercih eden çalışana, birikiminin yüzde 5’i karşılığı ilave Devlet katkısı sağlanacaktır.

- Sistem Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenecektir. Denetimler kapsamındatespit edilen her bir ihlal için 100 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Yeni uygulamada, tasarrufu teşvik uygulamasında yaşanan nemalandırma sorunlarının yaşanmamasını ümit ediyoruz.

Diğer taraftan, çalışan ücretlerinden kesilen katkı payının, işverence ilgili şirkete aktarılmaması durumunda her ihlal için 100.-TL idari para cezası yeterli bir ceza değildir. Diğer bir ifadeyle, işverenlerin kamuya borçları ortadayken, çalışandan kesilen tutarları yatırmayan işverenlerden takip ve tahsilinde de sorun yaşanacağı ve çalışanın bu anlamda mağdur olabileceği söz konusudur.

Türkiye’nin en önemli sorunlarından biri olan emeklilik sisteminde ciddi bir reforma ihtiyaç bulunmaktadır. Bu kapsamda, konunun sosyal tarafları ile bu konuda titiz çalışmaları bulunan akademisyenleri de içine alan bir çalışma programı sonun bu yönde radikal bir adım atılmasının yerinde olacağı değerlendirilmiştir.

Kaynaklar:

https://www.tbmm.gov.tr/sirasayi/donem26/yil01/ss410.pdf

Bu yazı toplam 699 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Haberler Ankara | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 545 221 98 97 | Faks : 0 850 303 80 36 | Haber Scripti: CM Bilişim