• BIST 106.736
  • Altın 140,992
  • Dolar 3,5210
  • Euro 4,0955
  • Ankara 23 °C
  • İstanbul 25 °C
  • İzmir 28 °C

Ender Rastlanan Sarı Kaşlı Çıvgın Kuşu Doğu Anadolu’da İlk Kez Görüldü

Açelya Aşkın

Iğdır'ın Tuzluca ilçesi Yukarı Çıyrıklı Köyü'nde, Aras Nehri ve Iğdır Ovası Önemli Doğa Alanlarının kesişiminde bulunan ve karşıladığı 4 Ramsar kriteri ile dünya çapında önemli bir sulak alan olan Aras Nehri Kuş Cenneti, çok özel misafirler ağırlamaya devam ediyor. 

Kafkaslar endemik kuş alanı içerisinde yer alan ve Doğu Anadolu’da en çok kuş türü kaydedilen Kars- Iğdır sınırındaki Aras Nehri Kuş Cenneti’nin 270. kuş türü, Türkiye’de nadiren görülen Sarı Kaşlı Çıvgın (Phylloscopus inornatus) oldu.

Yukarı Çıyrıklı köyünde yaşayan amatör kuş bilimci Berkan Demir tarafından bulunan ve Doğu Anadolu’da ilk kez halkalanan bu tür, Türkiye'de kuş türlerinin çoğunu barındıran Aras Vadisi'nin göçmen kuşlar açısından ne kadar büyük bir çeşitliliğe sahip olduğunu bir kez daha gösterdi. Kuzeydoğu Asya’da üreyen ve güneydoğu Asya’da kışlayan sarı kaşlı çıvgının göç zamanında yolunu şaşıran bireyleri, ender olarak batı Asya, Ortadoğu ve Avrupa’da da görülebiliyor.    

Bölgede 2005 yılından itibaren Kars Kafkas Üniversitesi, Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü, Utah Üniversitesi ve Koç Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu’nun işbirliğiyle göçmen kuşlar üzerine halkalama ve göç araştırma çalışmaları yapılıyor.  

Bu ender kuş türünün halkalanmasının önemine dikkat çeken Şekercioğlu şunları söyledi:

“Kuzeydoğu Anadolu’yu da içine alan Kafkaslar endemik kuş alanı, kuşlar için dünyadaki en önemli bölgelerden biridir ve ülkemizdeki kuş türlerinin %75’i burada kaydedilmiştir. Sadece 10 km^2 bir alanda Türkiye kuş türlerinin %56’sini kaydettiğimiz Kars-Iğdır sınırındaki Aras Nehri Kuş Cenneti, biyolojik çeşitlilik açısından dünya çapındaki önemini bir kez daha gösterdi.

2005’de keşfettiğim bu muhteşem sulak alanda kurduğumuz Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi halkalama istasyonunda, DKMP, Kafkas Üniversitesi ve fedakar gönüllülerimizin işbirliğiyle 11 yılda 183 türden 80.000’den fazla kuşa göçlerini takip için Türkiye halkası taktık.

270 kuş türü tespit ederek Aras Nehri Kuş Cenneti’nin Doğu Anadolu’nun en zengin kuş cenneti olduğunu belgeledik. Alanda henüz kaydetmediğimiz ama yakın çevrede yaşayan en az 57 diğer kuş türü daha olduğundan, araştırmalar devam ettikçe Aras Nehri Kuş Cenneti’nin 300 kuş türünü geçeceğine eminiz. Kuşlara taktığımız uydu vericileri ve diğer takip cihazlarıyla 3 kıtada düzinelerce ülkeye göçlerini takip ettik. 29 ülkeden ve düzinelerce üniversiteden yüzlerce gönüllü öğrenciyi eğittik. 

Verdiğimiz dilekçeler üzerine DKMP Genel Müdürlüğü, Aras Nehri ve Iğdır Ovası Önemli Doğa Alanlarının birleştiği noktadaki bu eşsiz sulak alana en uygun statünün "Tabiatı Koruma Alanı" olduğunu belirtti. Bu da Doğu Anadolu için bir ilk. 

Sayın Orman ve Su İşleri Bakanı Prof. Dr. Veysel Eroğlu, 2012’de TBMM’de “Bu kuş cennetini korumak boynumuzun borcudur” dedi ama hala bu alan resmi korumaya alınmadı. Alan için önerilen Tuzluca Barajı yapılırsa, bu eşsiz kuş cenneti ve 1800 kişinin yaşadığı 5 çevre köy sular altında yok olacak. 

Şimdiye kadar kaydedilen 270 kuş türü ve alanın çevresinde yaşayan 57 diğer kuş türüyle Doğu Anadolu’nun en zengin kuş cenneti olan Aras Nehri Kuş Cenneti, Tuzluca Barajı ile yok edilmemelidir. Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın kendisinin de resmen belirttiği şekilde, Doğu Anadolu’nun ilk Tabiatı Koruma Alanı ilan edilmelidir.

sari-kasli-civgin-kusu-001.jpg

Doğu Anadolu’nun En Zengini, 270 kuş türü ile Kars-Iğdır Aras Nehri Kuş Cenneti

Şekercioğlu, Aras Nehri Kuş Cenneti’nin öne çıkan değerlerini şöyle sıraladı:

“Kars-Iğdır illerinin buluştuğu noktada yer alan Aras Nehri Kuş Cenneti’nde;

Barındırdığı en az 270 kuş türü ile Türkiye’deki kuş türlerinin %56’sının yaşadığı,
Sadece 10 km 2 bir alan içinde farklı 9 ayrı habitat yani yaşam alanının bulunduğu,
Ülkemizde Samsun-Adana hattının doğusunda en çok kuş türünün kaydedildiği,
Sadece 11 yılda Türkiye’deki 818 omurgalı kara hayvanı türünün %46’sının kaydedildiği,
Dünya çapında nesli tehlikede ve tehlikeye yakın en az 34 canlı türünün yaşadığı,
Halkalanan 80.000’den fazla kuşun 3 kıtada düzinelerce ülkeden göç ettiği,
Kuşların konaklama, beslenme ve üremeleri için dünya çapında kritik öneme sahip olduğu,
Karşıladığı 4 Ramsar sulak alan kriteri ile dünyaca önemli bir sulak alan olduğu    

...unutulmamalıdır.”

Buranın Tabiatı Koruma Alanı ilan edilmesi, Kars, Iğdır ve Doğu Anadolu’da ekoturizm için büyük fayda ve marka değeri sağlayarak, Türkiye’nin ekoturizm ve doğa zenginliğinin uluslararası tanınırlığını da arttıracaktır. Düzinelerce ülkeden gelen yüzlerce gönüllünün desteklediği kuş araştırma, bilimsel turizm ve gönüllü turizm çalışmaları, Aras Nehri Kuş Cenneti’ni Iğdır’ın en önemli ekoturizm bölgesi haline getirdi. 

Aras Nehri Kuş Cenneti korunarak, kuş gözlem kulesi, konukevi ve ziyaretçi merkezi gibi yatırımlarla Iğdır’ın ekoturizm merkezi ve dünya çapında bir marka noktası haline gelmelidir. Ulusal ve uluslararası basında yüzlerce yazıya, televizyonda düzinelerce habere ve birçok belgesele konu olan Iğdır Aras Nehri Kuş Cenneti, aynı zamanda Iğdır’ın ve Doğu Anadolu’nun dünya çapında tanıtımı ve turizm kalkınması için de çok önemli bir noktadır.”

Etrafı kurak bozkırla çevrili bir vaha olan Aras Nehri Kuş Cenneti, Avrupa ve Sibirya’dan Ortadoğu ve Afrika’nın zorlu coğrafyalarına gidip gelen milyonlarca kuş için bu göç koridoru üzerindeki en hayati konaklama, beslenme, üreme ve kışlama alanlarından olduğu için, 2013 yılında Orman ve Şu İşleri Bakanlığı tarafından Doğu Anadolu’nun ilk Tabiatı Koruma Alanı olmaya aday gösterilmişti. 

DOÇ DR. ÇAĞAN ŞEKERCİOĞLU HAKKINDA

Utah Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi, Koç Üniversitesi Misafir Profesörü ve KuzeyDoğa Derneği Başkanı olan Doç. Dr. Çağan Hakkı Şekercioğlu, ekolog, ornitolog, doğa koruma bilimci ve Türkiye'nin ilk tropikal biyoloğudur. ABD National Geographic Derneği tarafından 2011’de 'Yılın Kâşifi', 2013’te dünyadaki tek Türk 'Risk Alan' seçilmiştir. ABD National Geographic ajansında tek Türk fotoğrafçı olan Şekercioğlu'nun doğa ve yaban hayatı fotoğrafları yüzlerce dergi, gazete ve kitapta yayınlanmıştır. 3 kitabı, 80'i aşkın bilimsel yayını ve 3.800’ün üzerinde bilimsel atıfı olan Şekercioğlu, Türkiye’nin en önemli bilim ödülü olan ve Cumhurbaşkanı tarafından verilen “TÜBİTAK Bilim Özel Ödülü’nü” alan ilk ve en genç biyoloğudur. 

KUZEYDOĞA DERNEĞİ HAKKINDA 

KuzeyDoğa Derneği, Doç.Dr. Çağan H. Şekercioğlu’nun 2003 yılında başlattığı “Kars-Iğdır Biyolojik Çeşitlilik Projesi’nin” devamı olarak 2008 Ocak ayında Kars’ta kurulmuştur. Dernek, canlı soylarının tükenmediği, doğal döngü çöküşlerinin engellendiği ve insanların, doğanın korunmasından en az yaban hayat kadar fayda sağladıkları bir dünya vizyonu ile çalışmalarını yürütmektedir. Bu kapsamda KuzeyDoğa; bölge halkı, öğrenciler, devlet kurumları ve yüzlerce gönüllüyle beraber çalışarak; toplum temelli doğa koruma projelerinin çoğaltılması, biyolojik çeşitliliğin korunmasında yerel halk ve özel sektörün bilinçlendirilmesi ve etkinliklerinin arttırılmasına yönelik araştırma ve çalışmalar yürütmektedir. Korunmayan önemli doğal alanların resmi olarak korunmasının sağlanması, Aras Nehri Kuş Cenneti’nin kurtarılması, doğa koruma eğitimleri, sulakalan restorasyonu projeleri, yaban hayatı kurtarma ve rehabilitasyon çalışmaları, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’yla beraber Türkiye’nin ilk yaban hayat koridorunun oluşturulması, büyük etoburlar, sulakalanlar ve yerel bitkiler konularında bilimsel araştırma ve doğa turizminin (özellikle kuş gözlem turizmi) geliştirilmesi yoluyla yörede gelir getirici faaliyetlerin çeşitlendirilmesi derneğin en önemli projelerdir. 

Bu yazı toplam 936 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Haberler Ankara | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 545 221 98 97 | Faks : 0 850 303 80 36 | Haber Scripti: CM Bilişim