• BIST 106.926
  • Altın 151,365
  • Dolar 3,6718
  • Euro 4,3287
  • Ankara 12 °C
  • İstanbul 20 °C
  • İzmir 18 °C

GÖZDEN KAÇAN FİLMLER – 7

Hüseyin Kuzu

SERGİO LEONE VE FİLMLERİNDEKİ “BELGESEL”(!) ARKA PLAN

Bu günlerde kablolu TV Teledünya’nın kanallarında Sergio Leone’nin “Batı’da Kan Var” filmi döne döne oynuyor. Başka alternatifler olsa da her çıkışında ekranda onu bırakıyor ve hala severek izliyorum. Tabii filmin müziği de yine, taa başlangıçtan beri birlikte çalıştığı Ennio Marricone’ye ait… 

Onlar zamanında, İtalya’da kurdukları bir kovboy kasabasında Amerikan Western filmlerine fark atmış ama “Spagetti Westernleri” diye de hafifsenmişlerdi. Ama onlar filmlerini tüm dünyada göstermek için, başrol verdikleri Amerikan aktörlerini de adeta yeniden yaratmıştı. Adları başka başka olsa da Sergio Leone’nin bu klasik filmlerinde “İyi”, “Kötü” ve “Çirkin” üçlüsü vardır… 

Auteur bir yönetmen olan Theo Angeleopos’un nasıl bir kendine özgü “plan-sekans” sineması varsa, popüler filmler çekse de, Sergio Leone’nin de kendine özgü bir “Yakın plan-Genel plan” çerçeve/estetiği vardır. Hep karşıdan görülen Clint Easwood bir yerde durur. Kamera arkasına geçince ekranı eğik bir baş ve şapka doldurmaktadır. Ama Clint başını kaldırınca, karşısında Amerikalıların bile ayrıntılarını zor düzenlediği (adeta belgesel tadında!) bir western kasabası vardır! 

Leone bir düello sahnesini çekinceye kadar, iyi adamı oynayan oyuncu (John Wayne’ler) hep kötü adamı oynayan oyunculardan daha hızlı silah çekmek zorundaydı… Ama Sergio Leone düelloyu, psikoloji, çekim ölçekleri ve farklı açı kullanımlarıyla adeta yeniden yarattı. Kendinden emin el veya titreyen parmaklar, seğiren bir göz, soğuk bakışlar veya terleyen bir yüz.. Ve Marricone’nin müziğini fona almış o ünlü bacak arası (yakın-genel plan) çekimle adeta şimdiden kaybetmiş kötü adam... Son bir şey kalmıştır. Silahların çekilmesi… O da olur ama görmeyiz. Sadece iyi adam yakın planda direkt seyirciye ateş eder’.. Ve sonra, zaten kaybetmiş kötü adamın düştüğünü görürüz.. 

Bir düellonun üç kişi arasında olabileceğini de sinema tarihine “İyi, Kötü ve Çirkin”de Sergio Leone soktu. 
Ama filmin finalindeki o sahnede silahlar patlamadan önce yönetmen ve müzisyenin, seyirciye de pek aldırmadan, görüntü ve müziğe yaptırdıkları dans benim için çok etkileyicidir. İnsana adeta, acaba senaryoda bu nasıl yazılmıştır, dedirtir. Yazılamaz da zaten.. Ama iki üstat birbirini çok iyi tanımaktadır. Tıpkı John Ford’un “Paralel Kaydırmaları” gibi, onlar da adeta araya bir klip konurlar. O alıntı/klip de, mezarlığın ortasındaki meydanda Eli Wallach daire biçiminde koşmasıyla başlar… Arka fonda mezar taşları vardır… Wallach döndükçe kamera yakın çekim ölçeklerine geçer ve ona yaklaşır… Dolayısıyla fondaki mezar taşları da giderek flulaşır. En son Wallach da çerçeveden çıkar… Klasik bir yönetmenin kurgucusuna “kes buradan” diyeceği yerdir. Ama çekim sürer… Şimdi ekranda sadece Marricone’nin müziği ve mezar taşların non-figüratif hale gelmiş uçuşan ışık/lekeleri vardır… Şimdi artık ekranda tam bir enstalasyon vardır… 

Her şey bir yana, ben Sergio Leone Sineması’nda hep öykülemelerin arka fonunu şaşarak izlerim. Öykülemeyi filmden çıkarıp atsanız, seyirci olarak hemen katılabileceğiniz bir yaşam kalır perdede… “İyi, Kötü ve Çirkin”’in arkaplanındaki iç savaş böyledir. “Batı’da Kan Var”ın arkaplanında da kurulmakta olan bir western kasabası vardır… Belgesel tadındaki bu görüntülerde küçük bir ayrıntı için “O ayrıntı orada olmasaydı da olurdu" denebilir. Ama o ayrıntı oradadır. Film düellodan hemen sonra bitebilirdi aslında... Ama bir belgesel/arkaplan tutkunu olan Leone, kahramanlarını bir bir filmden uğurlarken, çaktırmadan vakit geçirip, adeta kendisine bir destansı kıyak çeker!..

Sahi, “Yılmaz Güney Sineması” üstüne çok şey yazılıp çizildi bu ülkede. Acaba onun erken dönem filmlerinde oynadığı kahramanları için, Sergio Leone Sineması’nın etkisi üstüne birileri bir şeyler yazdı mı?

sergio-leone-ve-filmlerindeki-“belgesel”(!)-arka-plan.jpg

Kısa-Kısa Öyküler

Bu yazı toplam 730 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Haberler Ankara | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 545 221 98 97 | Faks : 0 850 303 80 36 | Haber Scripti: CM Bilişim