• BIST 89.109
  • Altın 146,701
  • Dolar 3,6410
  • Euro 3,9269
  • Ankara 10 °C
  • İstanbul 14 °C
  • İzmir 14 °C

İş Yaşamında Yetkinlikler

Dr. Umut Köksal

Bu benim haberlerankara.com’daki ilk yazım… Uzun yıllar yöneticilik tecrübesi akabinde hocalık ve danışmanlık derken, birçok mesleki alanda naçizane tecrübeler elde etme fırsatını buldum.

Bu geniş çerçevede ne yazayım ne yazayım diye düşünürken, aklıma ilk yazı konusu olarak İş Yaşamına ilişkin bir konu seçmek geldi. Zaten bu yazım ile birlikte fırsat buldukça  bu  köşede sizler ile, iş yaşamı, yöneticilik, takım çalışması, motivasyon, kişisel gelişim, davranışlar, insan kaynakları yönetimi gibi alanlarda tecrübe ve analizlerimi paylaşmaya gayret edeceğim. Bu nedenle de hepinize bu satırlardan merhaba diyorum.

Yüce Allah’tan Mübarek Ramazan Ayının Hayırlara Vesile Olmasını Diliyorum.

Son 20-30 yıldır yönetim ve organizasyon bilimi açısından en çok tartışılan konuların başında ‘’yetkinlikler’’ konusu gelmekte. Yetkinlik, genel tanımı itibarı ile, bir iş için gerekli olan bilgi, beceri ve davranışları ifade eden bir kavram.  İşletmeler insan kaynakları sistemlerini yetkinlikler üzerine kuruyorlar ve yetkinlik sisteminin tasarımının etkinliği, işletmenin insan kaynakları sisteminin başarısı ve bekası açısından da kritik ve önemli.

Yetkinlik; yüksek performans ile ilgili olan ve işletmeye  sürdürülebilir rekabet avantajı sağlayan kolektif takım, süreç ve örgüt kapasitesinin yanı sıra bireysel bilgi, yetenek, tutum ve davranışları da içeren gözlenebilir performans boyutlarının bir setidir(1).

Performans, yetkinlik, motivasyon ve iletişimin oluşturduğu bir yapıdır. Yetkinlik,  performansın açığa çıkması için, o işi bilfiil yapan ya da yapacak kişinin sahip olması gereken özelliklerdir.

Motivasyon, kişinin, söz konusu işi layıkı ile yapabilmesi, gereken performansı sergileyebilmesi için gereken zemini bulup bulmamasıdır. Örneğin, bir çalışanınızdan rapor hazırlamasını istiyorsunuz. Çalışanın bu raporu hazırlaması için öncelikli olarak o raporun nasıl hazırlanacağını bilmesi ve bilgisayarda raporu hazırlayacağı programı/uygulamayı bilmesi, yetkin olması gerekir. Her şeyden önce bilgisayarının olması gerekir.

İletişim ise, diğer iki unsuru yani yetkinlik ve motivasyonu bağlayan bir tutkal gibidir.

İş yaşamında yetkinlikler, iş alanı ve konusu ne olursa olsun, tüm performans yönetim sistemleri açısından kritiktir ve önemlidir, aynı zamanda ortak bir noktadır da.

Yetkinliklerin iş yaşamında önem kazanmasının başlıca nedenleri arasında şunlar sıralanabilir(2):

  • Performansı anlamanın en iyi yolu; zeka gibi temel özelliklere ilişkin varsayımlara dayanmak yerine, insanların başarılı olmak için gerçekte ne yaptıklarını gözlemlemektir.
  • Yetkinlikler; içsel ve büyük ölçüde sabit olarak görülen özelliklerin aksine, öğrenilebilmekte ve geliştirilebilmektedir.
  • Yetkinlikler; yalnızca psikologların anlayabileceği gizemli zihinsel özellikler ya da kurgular yerine; insanların gerçek yaşamda uygulamaları gereken yolu tanımlayan anlamlı sonuçlarla ilgili olarak değerlendirilebilmektedir.

Yetkinlikler, kurumların çalışanlarından bekledikleri davranışların tarif edilmesinde kullanılan bir araçtır; çalışanların iş ve kariyer hedeflerine ulaşma yolunda kendilerine sağlanan imkanları kullanmak koşulu ile “kişisel gelişim”lerini sahiplenerek, kendilerini ve dolayısı ile kurumlarını daha ileriye taşıyabilmek için sergilemeleri gereken davranışlardan oluşan bir rehberdir(3).

İş yaşamında yetkinlikleri sadece çalışan ile de özdeşleştirmemek gerekir. İşletmelerin de yetkinlikleri vardır, özellikle ana yetkinlikleri, işletmeleri; diğer işletmelerden ayrı/özel kılan, ayrıştıran karakteristik özelliklerdir.

İşlemenin yetkinlikleri, işletmedeki  üretim ya da hizmet  becerisini ve fiziksel kaynakları koordine ve entegre etmeyi sağlayan öğrenimleri ifade etmektedir. İşletmenin  yetkinlikleri, işletmenin stratejik mimarisiyle uygun biçimde yaratılıp geliştirildiklerinde, rakiplerden farklı bir performans düzeyinin nedenini oluşturmaktadırlar(4).

Bu çerçevede, ana bir kategorizasyon olarak, işletme yetkinlikleri, görev yetkinlikleri(göreve has) ve yönetsel yetkinlikler(o işletmedeki yönetici kadrolarından beklenen yetkinlikler) olarak 3 kapsamda yetkinlikleri inceleyebiliriz.

Her 3 yetkinlik tipi için başlıca örnekler olarak;

  • İletişim
  • Etkin Zaman Yönetimi
  • Planlama
  • İnisiyatif Kullanma
  • Takım Oyuncusu Olmak
  • Stres Altında Çalışabilmek
  • Sonuç Odaklılık
  • Müşteri Odaklılık
  • Problem Çözme gibi….

Bu listeye yenileri rahatlıkla eklenebilir. Yetkinlikler, o işletmeye has, özeldir. Bu nedenle de işletmenin vizyon, misyon ve stratejileri ile ilişkilendirilerek tespit edilmelidir. 

Kritik olan husus, işe alma sürecinden başlayarak, eğitim ve gelişim faaliyetleri ile işletme çalışanlarının geliştirilmesi ve işletmenin vizyon ve hedeflerine koşar hale getirilmesi için hazırlanmalarıdır.

Başarı, bir diğer ifade ile performans,  o işletmede çalışan personelin sahip olduğu yetkinlikler, sahip olması gereken yetkinlikler(görev yetkinlikler) ve işletmenin yetkinliklerinin oluşturduğu bir çerçevede gerçekleşir.

İşletmeler, başta insan kaynakları bölümleri olmak üzere yetkinliklerinin doğru belirlenmesine ne kadar hassas yaklaşırlarsa ve bu belirleme sonrasında tüm eğitim ve gelişim çabalarını buna yönelik olarak planlayıp, tatbikata geçirebilirlerse istedikleri iş performansına, başarılara ulaşmaları o kadar mümkün olur. Hiçbir Başarı Tesadüfi Değildir. Başarının ne şekilde ölçümleneceğinin alt yapısı da aynı şekilde hassasiyetle tasarlanmalı ve kurulmalıdır.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

(1), (2)  Athey, Timothy R. ve Orth, Michael S. (1999) “Emerging Competency Methods For The Future”, Human Resource Management, 38(3), pp. 215-226.

(3) Biçer,Gülkibar ve Düztepe,Şerafettin(2003), ‘’ Yetkinlikler ve Yetkinliklerin  İşletmeler Açısından Önemi’’, HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ TEMMUZ 2003 CİLT 1 SAYI 2 (13-20)

(4) Prahalad, C.K. & Hamel, G. (1990). The Core Competence of The Corporation. Harvard Business Review, 68 (3): 72-74.

Bu yazı toplam 1294 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Haberler Ankara | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0 545 221 98 97 | Faks : 0 850 303 80 36 | Haber Scripti: CM Bilişim