17.08.2018, 10:30

Belediye Evlendirme Memurları ve Nikah Ücreti İşlemlerinde Sıklıkla Yapılan Hatalar

Melih Cevdet'e sormuşlar 'evlilik nedir' diye. Eskiden demiş, kız tarafının ve oğlan tarafının ailesi biraraya gelir, yeni çiftin kuracağı yuva için beraber hazırlık yapılır, beraberce yeni ev düzülürdü. Tabi o zamanlar evler genelde bahçe içinde müstakil evlerdi. O yüzden buna 'evlenmek' denirdi. Şimdi ise yeni evliler apartman dairelerinde yani katlarda oturuyorlar, bu yüzden artık evlilik 'katlanmaktır' demiş.'

1. Giriş

Evlenme, karı-koca olma davranışına, evlilik de bu davranış ile kurulan ilişkiye denmektedir. Hukuk sistemimizde ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunumuzun ikinci kitabında düzenlenen aile hukukunun içinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Evlenmek isteyen erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurmakta[1], evlilik, evlendirme dairesinde evlendirme memurunun ve ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanığın önünde açık olarak yapılmaktadır. Ancak, tören evleneceklerin istemi üzerine evlendirme memurunun uygun bulacağı diğer yerlerde de yapılabilir.[2]

Evlendirme memuru, evleneceklerden her birine birbiriyle evlenmek isteyip istemediklerini sormakta ve evlenme, tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda oluşmaktadır. Memurun görevi, evlenmenin tarafların karşılıklı rızası ile kanuna uygun olarak yapılmış olduğunu açıklamaktır.[3]

Son derece önemli bir görevi yerine getiren evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır.[4]

Bununla birlikte, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun, evlendirme yetkisi başlıklı 22.maddesinde de “Evlendirme memuru; belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır. Bakanlık, il nüfus ve vatandaşlık müdürlüklerine, nüfus müdürlüklerine ve dış temsilciliklere evlendirme memurluğu yetkisi ve görevi verebilir. Eşlerden birinin yabancı olması halinde evlendirmeye, belediye evlendirme memurlukları ile nüfus müdürleri yetkilidir.” hükmü ile bu yetkinin kimler tarafından kullanılabileceği belirlenmiştir.

Bu çalışmada yukarıdaki mevzuat hükümleri kapsamında evlendirme işlemlerini yürüten belediye evlendirme memurlarının mali denetimleri tartışılacaktır. Çalışmamızda özellikle, söz konusu memurların evlenme töreni biter bitmez eşlere verdiği aile cüzdanları[5] ile ilgili düzenlemelerle, belediyelerin evlendirme işlemlerinde aldığı ücretler ayrıntılı olarak değerlendirilecektir.

2. Belediye Evlendirme Memurları

Evlendirme Yönetmeliği’nin[6], Denetim başlıklı 53.maddesinde “Genel Müdür[7] ve mülkiye müfettişleri bütün evlendirme daire ve memurluklarını; Genel Müdürlükçe görevlendirilecek yetkililer, valiler, kaymakamlar, il ve ilçe nüfus müdürleri ve belediye başkanları, ilgili evlendirme daire ve memurlarını denetlemeye yetkilidirler.” hükmü ve aynı maddenin 2.fıkrasında ise “Denetim, yetkili olanlarca her zaman yapılabilir. Ancak her evlendirme memurluğunun 3 yılda bir denetlenmesi gereklidir. Denetim sırasında tespit edilen tenkit ve tavsiyeyi gerektiren hususlar bir rapora bağlanarak örnekleri ilgili memura, il nüfus ve vatandaşlık müdürlükleri ile ilçe nüfus müdürlüklerine gönderilir.” hükmü ile denetime ilişkin genel belirlemeler yapılmıştır.

Evlenme işlemlerinin önemli bir unsuru olan aile cüzdanları, evlenme memuru tarafından verildiği için, söz konusu memurların sorumluluğunda bulunmaktadır.

Bir aileyi oluşturan eş ve çocukların kimlik bilgilerini kapsayan ve uyruğunu kanıtlayan çok dilli resmî belgeyi ifade eden aile cüzdanları[8], İçişleri Bakanlığınca tespit edilen şekil, ebat ve örneğine uygun olarak Maliye Bakanlığınca bastırılmakta ve nüfus müdürlüklerinin ihtiyaçlarını karşılamak üzere muhasebe yetkililerine, dış temsilciliklerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere de Dışişleri Bakanlığına gönderilmektedir.[9]

Aile cüzdanları da nüfus cüzdanları gibi değerli kağıttır.[10] Kaldı ki, 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu’nun 1.maddesinde, buna Kanuna bağlı tabloda yazılı kağıtlar ve belgeler "değerli kağıt" sayıldığı hükme bağlanmış olup, Kanun’a bağlı tabloda da “aile cüzdanları” sayılmıştır. Dolayısıyla aile cüzdanlarının, sözü edilen Kanundaki tabloda yer alan bedeller üzerinden satışının yapılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, değerli kâğıtların getirtilmesinde, gönderilmesinde ve alınıp verilmesinde kullanılan belgeler ve bunların düzenlenme yer ve şekilleri, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.[11]

Yukarıdaki düzenlemeler belediye evlendirme memurlarının faaliyetlerinin önemli bir bölümünün mali boyutu olduğunu göstermekte ve denetimlerinin de bu açıdan da yapılmasını gerektirmektedir.

3. Evlendirme Memurları Mali Denetimi

Evlendirme Yönetmeliğinin 54.maddesinde “Uluslararası aile cüzdanları il ve ilçe mal sandıklarınca evlendirme memurlarına kredili olarak verilir. Bu cüzdanların zimmetle verilmesi ve bedelin tahsili hususlarında Devlet Muhasebesi Muamelat ve Genel Yönetmelik hükümleri uygulanır.” hükmü ile hem muhasebe yönetmeliklerine atıf yapılmış hem de zimmetle verileceği hüküm altına alınmıştır.

Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 470.maddesinde yer alan aşağıdaki düzenlemeler;

“…

3) Değerli kâğıtlar yetkili memurlara, satıldıkça bedeli teslim edilmek üzere zimmetle verileceğinden bordro tutarı, değerli kâğıtlar zimmet defterinin ilgili daireye ait bölümüne kaydedildikten sonra istenilen değerli kâğıtlar verilir. Verilen değerli kâğıtların çıkış kaydı yapılır.”

“ c) Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce basılan değerli kâğıtlar, talep üzerine il büyük ambarlarına, büyük ambarlardan da küçük ambara ve ilçe muhasebe birimlerine dağıtılır. Veznedarlar tarafından yetkili memurlara zimmetle verilir.”

“ b) Yetkili memur; görevleri gereği veya görevlendirilmeleri nedeniyle muhasebe birimlerinden zimmetle değerli kâğıt alıp satan nüfus ve emniyet memurları ile maliye veznedarları gibi kefalete tabi memurlara denir.”

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri nedeniyle aile cüzdanlarının zimmetle alınması gerekmektedir. Bu durumda, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 470.maddesin gereği Yetkili memurlara zimmetle verilecek en az ve en çok değerli kâğıt tutarı, mahallin şartlarına göre her malî yılbaşında defterdarlarca belirlenerek ilgili muhasebe birimlerine duyurulduğundan, bu limitler dahilinde işlemlerin yapılması gerekmektedir.

Diğer taraftan da söz konusu Yönetmeliğin 470.maddesin kapsamında aşağıdaki işlemlerin de eksiksiz yapılması gerekmektedir.

4. Belediye Nikah Ücretleri

210 sayılı Değerli Kağıtla Kanunu kapsamında yer alan aile cüzdanlarına ilişkin bedeller, her yıl Maliye Bakanlığınca güncellenmektedir. Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 56 sayılı Genel Tebliğ ile 2018 yılı için 98,50.-TL olarak belirlenmiştir.[12]

Evlendirme Yönetmeliğinin 6. Ve 30. Maddeleri gereği, evlendirme işleminin unsurlarından biri de evlendirme memurunun, aile cüzdanını düzenlemek ve evlenenlere bunu vermektedir.

Diğer bir ifadeyle, evlendirme işlemi için zorunlu olan hususlardan biri aile cüzdan bedellerinin verilmesidir.

Evlendirme işlemine ilişkin ilgili mevzuatı incelendiğinde, bu işlemler için başkaca ücret veya benzeri ödeme öngörülmemiştir.

Belediyeler de evlendirme işlemi yapabilmekte ve bu işlemleri kapsamında ücret alabilmektedir.

Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından verilen bir Temyiz Kurulu Kararında aşağıdaki sonuca ulaşılmıştır:

Fakat, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Mali Haklar” başlıklı 146’ncı maddesinde, ”Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez. Hiçbir yarar sağlanamaz.” denilmektedir. Buna göre, belediye personeline ilgili mevzuat hükümleri haricinde ödemede bulunulması mümkün değildir.

Anılan hükümlere göre Belediye meclisince cumartesi, pazar günü veya mesai saatleri dışında kıyılacak nikahlar için gidilecek mesafe de göz önünde bulundurularak makul bir miktarda ücret tarifesi düzenlenmek suretiyle ücret alınabilir. Fakat, alınan bu ücret belediye geliri olup evlendirme memurlarına dağıtılacağına veya evlendirme memurlarına mali hak sağlayacağına yönelik herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 60 sayılı İlam’ın 1’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, Oyçokluğu ile;

(Yılı 2014 Dairesi 7 Dosya No 40968 Tutanak No 42666 Tutanak Tarihi 25.1.2017)

Kararda, ücretin alınabileceği ancak bu ücretin evlendirme işlemlerinde görevli personele dağıtılamayacağı belirtilmiştir[13].

Nikah ücreti, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında meclis tarifesi olarak makul bir bedel öngörülebilir.

5. Sonuç

Bazı belediyelerin aile cüzdanlarını peşin bedelle malmüdürlükleri veya defterdarlık muhasebe müdürlüklerinden aldıkları bilinmektedir. Bu yönde yapılan işlemler yazımızın ilgili bölümlerinde ayrıntılı olarak değerlendirildiği üzere mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Bunun yanında aile cüzdan bedellerinin peşin bedellerle temin edilmesi, belediyelerin bütçe gideri olarak hangi alım türü ile giderleştirmesi açısından veya değer artışı olması durumunda ortaya çıkabilecek sorunlar açısında da sakıncalı olduğu düşünülmektedir.

Diğer taraftan, nikah ücreti alınabilmesi için 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında makul bir ücret tarif3esi oluşturulması gerekmektedir.

[1] Türk Medeni Kanun, Madde - 134

[2] Türk Medeni Kanun, Madde - 141

[3] Türk Medeni Kanun, Madde - 142

[4] Türk Medeni Kanun, Madde - 134

[5] Türk Medeni Kanun’un 143.maddesi gereği, evlenme töreni biter bitmez evlendirme memuru eşlere bir aile cüzdanı vermektedir.

[6] 07.11.1985 tarih ve 18921 sayılı Resmi Gazete

[7] Genel Müdür, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürünü ifade etmektedir.

[8] 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 3.maddesi.

[9] 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 41.maddesi.

[10] 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 3.maddesi.

[11] Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, Madde:470.

[12] 30.12.2017 tarihli ve 30286 sayılı Resmi Gazete

[13] Benzer karar için: Yılı 2014 Dairesi 7 Dosya No40968 Tutanak No 42666 Tutanak Tarihi 25.1.2017

Yorumlar (0)
14°
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 18 Ekim 2019
İmsak 05:31
Güneş 06:54
Öğle 12:39
İkindi 15:42
Akşam 18:13
Yatsı 19:31
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 7 14
2. Sivasspor 7 12
3. Trabzonspor 7 12
4. Konyaspor 7 12
5. Fenerbahçe 7 11
6. Başakşehir 7 11
7. Antalyaspor 7 11
8. Gaziantep FK 7 11
9. Malatyaspor 7 10
10. Galatasaray 7 10
11. Göztepe 7 9
12. Beşiktaş 7 8
13. Denizlispor 7 8
14. Ankaragücü 7 8
15. Çaykur Rizespor 7 8
16. Kasımpaşa 7 7
17. Gençlerbirliği 7 3
18. Kayserispor 7 3
Takımlar O P
1. Ümraniye 7 14
2. Hatayspor 7 14
3. Balıkesirspor 7 13
4. Akhisar Bld.Spor 7 13
5. Fatih Karagümrük 7 12
6. Altay 7 12
7. Bursaspor 7 12
8. Keçiörengücü 7 11
9. Adana Demirspor 7 10
10. İstanbulspor 7 10
11. Erzurum BB 7 10
12. Osmanlıspor 7 10
13. Menemen Belediyespor 7 7
14. Adanaspor 7 6
15. Altınordu 7 5
16. Giresunspor 7 5
17. Boluspor 7 2
18. Eskişehirspor 7 -2
Takımlar O P
1. Liverpool 8 24
2. Man City 8 16
3. Arsenal 8 15
4. Leicester City 8 14
5. Chelsea 8 14
6. Crystal Palace 8 14
7. Burnley 8 12
8. West Ham 8 12
9. Tottenham 8 11
10. Bournemouth 8 11
11. Wolverhampton 8 10
12. M. United 8 9
13. Sheffield United 8 9
14. Brighton 8 9
15. Aston Villa 8 8
16. Newcastle 8 8
17. Southampton 8 7
18. Everton 8 7
19. Norwich City 8 6
20. Watford 8 3
Takımlar O P
1. Real Madrid 8 18
2. Barcelona 8 16
3. Atletico Madrid 8 15
4. Granada 8 14
5. Real Sociedad 8 13
6. Sevilla 8 13
7. Athletic Bilbao 8 12
8. Valencia 8 12
9. Villarreal 8 11
10. Levante 8 11
11. Osasuna 8 11
12. Getafe 8 10
13. Real Valladolid 8 10
14. Eibar 8 9
15. Celta de Vigo 8 9
16. Real Betis 8 9
17. Deportivo Alaves 8 8
18. Mallorca 8 7
19. Espanyol 8 5
20. Leganés 8 2

Gelişmelerden Haberdar Olun

@