• BIST 97.454
  • Altın 221,749
  • Dolar 5,6039
  • Euro 6,4186
  • Ankara 14 °C
  • İstanbul 19 °C
  • İzmir 19 °C

Belediyeler için Taşıt Edinme Usul ve Yöntemleri

Ahmet Alagöz

Kamu kurumu olan, mahalli olarak hizmet üreten belediyeler üreteceği hizmet için mutlaka çeşitli taşıtlara ihtiyaç duyacaktır. İhtiyaç olan taşıtlar kiralama, satın alınma veya bağış yöntemleri ile edinilebilmektedir. Satın alınması gereken araçlar 237 Sayılı Taşıt Kanunu kapsamında piyasadan veya Devlet Malzeme Ofisinden temin edilebilmektedir. Makale konumuz ihtiyacın gereği olan taşıt alımı veya sahip olunması, kiralanması usulleri ile ilgili bazı ayrıntıları açıklığa kavuşturmak, gerekmesi halinde taşıt alımını ve kiralanması faaliyetlerini bir sürece bağlamak.

237 Sayılı Taşıt Kanununa (TK) Göre Taşıt Alımı

TK’nın Kapsam başlıklı 1 inci madde a) bendi ile 2005 yılında yapılan değişiklik ile belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları (İSKİ, ASAT) c) bendi ile de bu idarelere ait sermayesinin %50 sinden fazlasına sahip teşekkül ve müesseseler denilmesi suretiyle Bütçe İçi İşletmeler (BİT), Türk Ticaret Kanununa (TTK) göre kurulmuş olan şirketler kapsama dahil edilmiştir.

Belediyeler hizmet gereği için edinilecek taşıtların kapsamı arazi binek, kaptıkaçtı (lüks olmayanlar), arazi kaptıkaçtı, pikap, arazi pikap, panel, kamyonet, kamyon, otobüs, cankurtaran, ambulans, cenaze arabası, motorlu ve motorsuz sair kara ve deniz taşıtları (Dönmez,2017,898) olup; kapsam dışında olan arasöz, damperli kamyon, çöp kamyonu, vidanjör, motorlu zirai makineler, motorlu inşaat veya asfalt makineleri ve traktör gibi taşıtlardır.

Ayrıca son zamanlarda sıklıkla alının kurtarma denetim gibi amaçlar için kullanan hava araçları da (helikopter) kanundan muaftır.

Kapsama dahil belediyeler, iştirakleri ile BİT’ler yukarda sayılan araçların alınması için TK’nın 10’uncu maddesine göre öncelikle belediye meclisinden karar almaları gerekir.

Alınan meclis kararından sonra öncelikle Devlet Malzeme Ofisinden (DMO) temin yoluna gidilir. DMO stoklarında bulunmaması halinde Kamu İhale Kanununa (KİK) parasal limitler dahilinde piyasadan ihale ile veya doğrudan alım yoluna gidilir.

Bazı hususları gözden kaçırmamak gerekir

Alınacak araç Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun (MYBK) T-Cetveli ekindeki azami tutarları geçmemeli,

TK’nın 7’inci maddesi gereğince taşıt temini için öncelikle hizmet alımı yöntemi kullanılmalı, muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik olmalı,

2016/6425 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) gereğince genel olarak yabancı menşeli binek ve station-wagon taşıt alınamaz, temin edilen yerli muhtevası %50 üzerinde olan binek ve station-wagon araçların silindir hacmi 1600 cc’yi geçemez.

Yurt içinde veya yurt dışından şartlı hibe edilen taşıtların kabulü meclis kararı ile mümkündür. Şartsız her türlü taşıtın hibe (bağış) edilmesi durumda kabul belediye başkanı tarafından yapılır. (5393 sayılı Belediye Kanunun (BK)38’inci maddesine rağmen Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 2005 tarih 63459 görüş yazısı taşıtların şartsız hibesi halinde de meclis kararı alınmasını gerektiğini değerlendirmiştir.) BK’da açıkça düzenlenmiş olan şartsız bağışı kabul yetkisi yine TK’da açık bir hüküm bulunmaması sebebinden dolayı bakanlık görüşü ile düzenlenebilmesi mümkün değildir.

Mahalli idarenin bütçesi ekindeki T-1 cetvelinde gösterilmiş, bunun için ödenek ayrılmış olması gerekir.

TK’na tabi olmayan araçlar için meclis kararına gerek olmayıp, temin önceliği DMO’dan yapılacak, DMO listelerinde bulunamaması halinde piyasadan KİK’e göre alım yapılacaktır.

Ekonomik sıkıntılardan dolayı belediyeler veya iştirakleri tarafından son zamanlarda sıklıkla kullanılan yöntemlerden biri olan 2’nci el araç alımları da 237 Sayılı TK’na göre yapılacaktır. TK kapsamı aracın sıfır veya ikinci el, yeni veya eski gibi özellikleri ile değil cinsleri nazarı itibara alınmıştır. (Dönmez,2017,901)

Belediyelerin kullanmakta oldukları taşıtların sayısı, cinsi, markası, yaşı veya edinme tarihi, ve bedelleri, her yıl bir cetvel halinde (T-2 cetveli) oluşturulur ve sonraki yıl bütçe kararnamesine eklenir.

TK’nın Cezalar başlıklı 16’ncı maddesi taşıtın amacı dışında veya özel işinde kullanan veya kullanmasına müsaade eden, kanunda yazılı olduğu şekilde kullanılmış gibi gösterenler, bir işe veya makama tahsis olmadığı halde kullana veya kullandıran, kanuna aykırı olarak numara ve plaka verenlerle kullananlar veya kullanılmaya elverişli olduğu hâlde ekonomik ömrünü doldurduğu bahanesiyle yenileyen veya yeniletenler veya bu hususlar için masraf ödeme emrini hazırlayan veya tasdik veya bunlara ait ita emirlerini vize edenler hakkında bir seneye kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu yüzden hâsıl olan masraf ve zararlar genel hükümlere göre tazmin ettireceğini hüküm altına almıştır.

Alınan Taşıtların Kullanılması

Yukarda ceza hükümleri doğuracak tutam ve davranışlara dikkat etmek üzere, bu kanunda yazılı kara taşıtlarının Trafik Şube ve bürolarına, deniz taşıtlarının alakalı dairelere kayıt ve tescil ettirilmesi mecburidir. Daha önce İçişleri Bakanlığınca belirlenmiş siyah renkli plaka takılır. Genel bütçeye dahil olan belediyelerin kamu hizmeti için kullandıkları araçları (siyah plakalı) motorlu taşıtlar vergisinden (MTV) muaftır.  

Belediye başkanlarını makam araçları dahil olmak üzere bütün taşıtların yan taraflarına "Resmi Hizmete Mahsustur" ibaresi yazılır.

Taşıt Kiralama           

Belediyeler bütçelerinden yapılacak her türlü harcama için KİK’e tabi olup, alımları bu kanun hükümlerine göre gerçekleştirmelidirler. TK’nın verdiği cevazlar gereğince son dönemlerde hizmetlerin yerine getirilmesinde sıklıkla taşıt kiralama yoluna gidilmektedir.

Taşıt kiralamada limitler dikkate alınarak ihale usulü olarak Açık İhale, Pazarlık Usulü veya doğrudan alım yöntemi kullanılabilir. Ayrıca belediye meclisinde bir gündem konusu olmayacağı, bakım-muayene-sigorta gibi masraflar olmayacağı, hurda mevzuatı gibi ağır bir uygulama ile karşı karşıya kalınmayacağı için kiralama usulünün TK’nın “esastır” şartı yerinde olduğu muhakkaktır.

Burada belediyelere tavsiyem araç kiralamalarını eğer ki kuruluş sözleşmesi elveriyorsa kendi iştiraki olan şirketlerinden yapmaları yönünde olacaktır. Böylece iştiraki kalkınır, hizmet için zorunlu ödenen %18 KDV şirket için vergisel bir avantaja dönüştürülebilir.

Bir diğer kiralama yöntem leasing (finansal kiralama) dir. Taşıt üzerindeki her türlü kullanım hakkını alan, taşıtın bedelini kira öder gibi ödeyen, kira taksitleri sonunda taşıtın mülkiyetini idareye bırakan bir borçlanma yöntemidir. Finansal kiralama bir borçlanma yöntemi olduğu için bununla ilgili mutlaka belediye meclisinin kararı alınmalı, bir alım yöntemi olduğu için bu alımın yine KİK’e tabi olarak yapmak gerekmektedir.

Kaynakça:

DÖNMEZ Mustafa (Belediye Yönetim Kitabı  2017)

Bu yazı toplam 2191 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Haberler Ankara | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 545 221 98 97 | Faks : 0 850 303 80 36 | Haber Scripti: CM Bilişim