• BIST 103.186
  • Altın 227,073
  • Dolar 5,3171
  • Euro 6,0307
  • Ankara 7 °C
  • İstanbul 3 °C
  • İzmir 10 °C

Doğu ve Güneydoğu Ekonomisinde mali özerklik hayal!

Oğuz Güler

Geçtiğimiz yıllarda çokça Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgemizin PKK'lı siyasetçileri ile istiklal marşında ayağa kalkmayanlara oy veren bazı partililerin bu bölgeye mali özerklik türküsünü sıkça dile getirdiklerini biliyorsunuz. Ekonominin çarklarının hiç dönmediği bu iki bölgemizde ki 23 ilden sadece 2'si aldıkları yatırımları oluşturdukları vergileri ile karşılayabilir durumda. Bu illerimiz Gazi Antep ve Kilis yani eski Antep ilimizdir. Coğrafi konumları yüzünden İspanya, Fransa'da ki gibi geri kalmış doğuda ekonomik özerklik isteyenlerin mantığının ne halde olduğunu sizlere rakamlarla sununca, aptalca mali özerklik istendiğini göreceksiniz. Buna göre bazı yıllar çok az faklılık gösteren aşağıda ki rakamlara bakarak mali özerklik veya özerklik ne kadar mantıklıymış bakalım. Buna göre;

 

Türkiye'de Gayri Safi Yurtiçi Hasılamıza göre bölgesel dağılımı incelendiğinde, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin bütçeden ne kadar pay aldıkları aşağıdadır ama 1 vergi toplanıp 8 katı oranında yatırım aldığına göre çok az vergi toplandığı göz ardı edilmemeli. Bölgede iki il dışında yani 21 ilden ortalama bir vergi toplanıp sekiz yatırım alıyor diyerek durumu özetleyebiliriz. Ayrıca Türkiye bölgeler bazında incelendiğinde, kişi başına gelir dağılımına bakılırsa Marmara Bölgesi % 38, Ege Bölgesi % 17, İç Anadolu Bölgesi % 16, Akdeniz Bölgesi % 12, Karadeniz Bölgesi % 9, Güney Doğu Anadolu Bölgesi % 5 ve Doğu Anadolu Bölgesi % 3 olarak sıralansa da çok düşük vergi oluşturmalarına göre rakamlar değerlendirilmelidir. Bu rakamlara ilaveten vergi gelirlerinize örneklersek özerklik aptallığı Ekonomik yapıda hiç bir şey ihtiva etmediği de anlaşılacaktır. 

 

Devletin en büyük gelir kaynağı elbette ki topladığı vergilerdir. Devlet topladığı bu vergileri bütçede bir havuza koyar, oradan yatırımlarına ve illerin ihtiyaçlarına göre harcar.  Bu iki bölgede ki 23 ilimizden Gaziantep-Kilis hariç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki 21 ilden tahsil edilen vergi gelirleri, toplam gelirin sadece yüzde 1.8’i. Buna karşılık aynı zamanda kalan 21 ilimize ayrılan bütçe payı toplamın yüzde 16 olduğunu görünce mali özerklik işi çıkmaza sokuyor dense yeridir. Yani her çeşit özerklik, ekonomik olarak mantıklı ise hayat kazanır ama tersi olduğuna göre bu olumsuzlukta biri bunu benim kalın kafama sokabilmeli. Yani bu iki bölge 21 ilimizde Türkiye bütçesine 1 koyup fazladan 8 alıyorsa bu işin sonu sorunludur bu gözden kaçırılmamalı. Örneğin Hakkari, bütçeden yapılan her 100 TL'lik harcamaya karşın 2.2 TL’lik katkı verirken bu 100 birime göre Tunceli 10.3 TL, Şırnak 11.6 TL, Bingöl 14 TL'lik katkı veriyor bunu unutmamalıyız. Karşılaştırma açısından bakılınca İstanbul bütçeden yapılan her 100 TL harcamaya karşın 780 TL bütçeye ilave para vermekte. İzmir 400 TL havuza para verip 100 liralık yatırım almakta bu rakamlar arasında uçurum olduğu çok açık gözükmekte. Batıda kazanılan vergiler doğuya gidiyor olgusu yüzünden doğulu özerklik isteyerek onun bunun altına yatacağını unutmamalı.
 
Vergi gelirlerine yapılan katkı, bölgenin ekonomik yapıda ne derece geri kaldığını çok net olarak ortaya koymakta. Durum böyle olunca federatif ve özerk yapı veya mali özerklik hangi sorunu çözecek? Yani özerk olduğu için kendi bütçesine katkı koymayacak ve tabii bütçeden de hiçbir ilave gelir alamayacak olan özerklik isteklileri, bölgede yaşayanların hizmetlerini hangi parayla karşılayacak? Hangi para ile kalkınacak, yatırım yapabilecekler. Ama diyebilirsiniz ki bölgede petrol ve ciddi maden olgularını globaller devreye sokacağından ilerleyen yıllarda buradan elde edilecek gelir ile bölge kalkınabilir. Kardeşimiz olan Kürtlere şunu sormak lazım; Irak'ın hazır petrolünün varili 18 dolara kapatan ABD ve Batı şimdi 72 dolar olan gelirden 54 doları cebine indirerek Irak'a barış ve zenginlik getirdi mi?  
Bu yazı toplam 942 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Lütfen Ad ve Soyad yazınız.
    Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Haberler Ankara | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 545 221 98 97 | Faks : 0 850 303 80 36 | Haber Scripti: CM Bilişim