26.12.2018, 11:56

MAHALLİ İDARELERDE İHMAL EDİLEN MUHASEBE YETKİLİSİ MUTEMETLİĞİ

Bu makale ile yerel yönetimlerin mali yapısına atıflar yapılarak, muhasebe yetkilisi mutemetlerinin yetki, görev ve sorumluluğu ile görevlendirilmelerinin nasıl yapılması gerektiği, cezai hükümlere açıklık getirilecektir.

Mali anayasamız 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu mali mevzuatımızda yerini alan muhasebe yetkilisi: Gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemlerini yapan olarak tanımlanmıştır. Muhasebe Yetkilisi bir kadro değil, aynı zamanda bir unvan da değildir. Muhasebe Yetkilisi sertifikalı yöneticidir.

Kanun kapsamındaki kamu kurum kuruluşlarında muhasebe hizmeti sertifikalı muhasebe yetkilileri tarafından yürütülmesi gerekmektedir. Mahalli idarelerimizde genel uygulama mali hizmetlerin yönetici aynı zamanda muhasebe yetkilisi olarak da görev yapmaktadır. Mali hizmetler birim yöneticisinin idarenin mali politikasına dair vizyon belirleme, personeline karşı sorumlulukları gibi yöneticilikten gelen sorumluluklarının ihmal edilmemesi için yoğun iş yükü getirecek olan muhasebe yetkililiği görevinin kendisi dışında birinin yapması gerektiği her zaman savunmuşumdur. Bu vesile ile büyükşehirlerde daire başkanı, belediyelerde başkan yardımcısı hatta mali hizmetler müdürü temsil, yöneticilik, raporlama, tahakkuk, bütçe vb işlerin yanında ödeme takvimi, nakit yönetimi, muhasebe iş ve işlemlerini bizzat yapmaları değil, muhasebe yetkilisinin yaptığı bu işlemleri de yönetiyor, kontrol ediyor olması gerektiği unutulmamalıdır.

Muhasebe hizmeti sertifikalı yöneticiler arasından, üst yönetici tarafından görevlendirilecek kişi tarafından yapılır. Sertifikayı vermekle yetkili olan Hazine ve Maliye Bakanlığı sertifikalı kişiler arasından muhasebe hizmetinin yapılması hususunu zorunlu olmasına karar verinceye kadar, üst yöneticiler sicilinde yönetmelikte sayılan disiplin cezası bulunmayan, dört yıllık üniversite mezunu ve daha önce muhasebe servisinde çalışmış kişiler arasından görevlendirme yapabilirler.

Makaleyi okuyan muhasebe yetkililerin görev yetki ve sorumluluklarının farkında olduğunu düşünerek, makalenin asıl konusu olan ve muhasebe yetkilisine karşı sorumluluğu bulunan, görevlendirmesi ihmal edildiği, görevlendirmesi bulunmadığı için yasaklanmasına rağmen idare için tahsilât yapan muhasebe yetkilisi mutemetliğini açalım.

Muhasebe yetkilisi mutemedi: Muhasebe yetkilisi adına ve hesabına para ve parayla ifade edilebilen değerleri geçici olarak alan, muhafaza eden, ödeyen, gönderen ve bu işlemler ile ilgili olarak doğrudan muhasebe yetkilisine karşı sorumlu olan kamu görevlileri ve yetkili memurlardır. Böyle bir sorumluluğu bulunan görev için muhasebe yetkilisi mutemedi öncelikle para tahsilâtı yapılabilecek unvanlar arasından seçilmelidir. Çünkü yasa koyucu tanımı yapmış ve tanımın sonunu kamu görevlisi ve memurlar olarak bağlamıştır. Görevlendirilecek memurlar veznedar, tahsildar, icra memuru unvanını taşıyanlar arasından, muhasebe yetkililiği mutemedi olarak gereğini yapabilmeleri, yani geçici olarak para almaları için öncelikle görevlendirilmeleri gerekmektedir. Ayrıca muhasebe yetkilisi olarak görevlendirilen memurlar ve diğer kamu görevlileri kefalete tabi olduğunu, Hususi İdareler ve Belediyeler Kefalet Sandığı Nizamnamesine göre maaş ve ücretlerinden kesinti yapılması gereğini de unutmayalım. Öyleyse muhasebe yetkilisinde olduğu gibi muhasebe yetkilisi mutemedi bir unvan veya kadro değil, bir görev olduğunu tespit etmiş olalım.

Hüküm gerekliliklerine baktığımızda zorunluluk durumunda memurların dışında, kamu idaresinin görevli personelleri arasında ilgili muhasebe yetkilisinin muvafakatini almak şartıyla, harcama yetkilisi tarafından muhasebe yetkilisi mutemedi görevlendirmesi yapılabilir. Böylece muhasebe yetkilisi mutemedi olarak görevlendirilecekler arasında unvanı sayılan memurlar dışında diğer memurları (şoför, memur, şef, müdür, başkan yardımcıları), daimi işçileri, sözleşmeli personelleri de sayabiliriz. Yapılan görevlendirme sonucunda muhasebe yetkilisi mutemedinin adı soyadı, görev yeri ve unvanı, görevi ve görev yetkilileri görevlendirmeyi yapan harcama yetkilisi tarafından muhasebe yetkilisine bildirilir.

Memur veya usulüne göre görevlendirilen kamu görevlisi dışında hiçbir kimse kamu idaresi adına para tahsil edemez, değerleri alamaz, gönderemez ve ödeme yapamaz. Yasa koyucu devletin (idarenin) itibarını zedeleyebilecek durum öngörmüş olmalı ki, görevlendirme yapılmadan idare adına para tahsilâtını keskin bir şekilde yasaklamıştır. Bu yasaklayıcı düzenlemelere rağmen cesaretim cehaletimdendir sözünü doğrulayacak uygulamalara rastlamıyor değiliz.

Bazı mahalli idareler temel sebebi personel yetersizliği olarak değerlendirilecek bir kısıtlılıktan dolaya işçi statülü (taşeron) şirket personeline pazar yeri işgal harcı, parkomat bedeli gibi para tahsilâtları yaptırdıkları, verilen görevlere rağmen bu kişileri sorumlu tutacak görevlendirmenin ihmal edildiğini bilmekteyiz. Böyle bir durum karşısında muhasebe yetkilisi bilmelidir ki; bu gayri yasal durum karşısında, yani tedbir almadan tahsilat yapılması sonucunda idarenin itibarını zedeleyecek davranışın sorumluluğu üst yöneticide ve kendisinde olacaktır. Çünkü yukarda unvanları sayılan memurlar ve diğer kamu görevlileri dışında idare adına kimse tahsilat yapamaz.

Muhasebe yetkilisi mutemedi harcama yetkilisi tarafından görevlendirildikten, kimliği, görevi ve yetkileri muhasebe yetkilisine bildirildikten sonra para veya para yerine geçen değerleri alabilir, tahsil edebilir. Muhasebe yetkilisi bir yazışma yapamayacağı için, harcama yetkilisi görev, yetki ve sorumluluklarını görevlendirdiği Muhasebe yetkilisi mutemedine yazı ile tebliğ etmelidir.

Yazılacak yazı ile muhasebe yetkilisi mutemedine görev, yetki ve sorumlulukları belirtilecek, yöntem olarak görev yazısında direk yönetmeliğin ilgili maddesine atıf da yapılabilir, aşağıda belirtilen başlıklar açıkça da yazılabilir.

Bu yazıda:

hususlarıyla birlikte bu sorumluluklarının yapılmaması veya eksik yapılması halinde doğacak ceza hükümleri de bildirilmek suretiyle görevlendirme yazısı bağlanmalıdır.

Muhasebe yetkilisi mutemetleri idare adına kamusal hizmet yapacaktır. Bunun sonucunda yaptığı işler idarenin güvenilirliğini arttırabilir veya idareyi itibarsızlaştırabilir. Mali mevzuatımızda iç kontrol ve iç denetim hususları üst yönetimin gözetiminde kurulmadıysa, para tahsilâtı yapan personel kontrol baskısı yaşamıyorsa orda risk unsuru muhakkaktır.

Muhasebe yetkilisi mutemetleri geçici olarak aldığı para veya para yerine geçen değerleri belirtilen limitler ve süreler içinde idarenin veznesine defter ve belgeleri ibraz etmek suretiyle teslim etmelidir. Belirtilen süre içinde tahsil ettikleri değerleri teslim etmeyen, yukarıda belirtilen usul ve esasları zamanında yapmayan muhasebe yetkilisi mutemetleri, muhasebe yetkililerince ilgilinin çalıştığı birimin üst amirine (harcama yetkilisi) yazılı olarak bildirilerek ilgili kişi mutemetlik görevinden azledilir.

Usul ve esaslara aykırı veya ihmal denecek davranışlardan dolayı görevinden azledilen mutemet eğer ki tahsil ettiği değeri idareye teslim etmiyorsa zimmet suçu işlemiş sayılacak ve hakkında Türk Ceza Kanunun 247 maddesine göre adli soruşturma başlatılması gerekecektir.

Ceza Kanunu ağır hükümler bulundurmaktadır. Zimmet suçuyla ilgili 5 ila 12 yıla kadar hapis cezasıyla yargılanacak olan kamu görevlisi suçun sabit bulunması halinde memuriyet ile ilişiği kesilir, kamu hizmetinden uzaklaştırılması gerekir.

Ayrıca zimmet sonucunda idare itibarsızlaşmış olduğundan, kamu işleyişi aksadığı için zimmet suçu adli yargıda devam ederken diğer taraftan idari soruşturma yapılması gerekecektir.

Sonuç:

Mahalli idareler kamu hizmeti üreten idarelerdir. Kamu hizmeti memur veya kamu görevlisi tarafından yerine getirilmelidir. Üst yönetici ve muhasebe yetkilisi faaliyetlerinin hesabını olağan sürelerinde yetkili organlara vermektedirler. Günü kurtarmak adına dayanaktan yoksun yapılan faaliyetlerle ihmal suçu işleyen kamu görevlisi olağanüstü bir zamanda hesap verme pozisyonuna getirilebilir. Bunun için idare, içinde kuracağı iç kontrol sistemi ile risk unsurları belirlenebilir, bunlar için önlem alınabilir. Mevcut yasal düzenlemelere göre iç kontrol sistemi kurulmaması bir ihmal unsudur. Üst yönetici, mali hizmetler birim yöneticisi ve muhasebe yetkilisi idare adına alınan para ve diğer değerlerin alınmasını görevli muhasebe yetkilisi mutemetleri marifetiyle yapılmasını sağlamalı, azami hassasiyet göstermelidirler. Görevlendirmeyle sorumluluk bitmemeli, kontrol sisteminin kurulmasıyla da risk unsurunu da kontrol altına almak gerekmektedir. Hayatta risk almalı ama memuriyette değil.

Yorumlar (0)
14°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 19 Ekim 2019
İmsak 05:32
Güneş 06:56
Öğle 12:39
İkindi 15:41
Akşam 18:12
Yatsı 19:30
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 7 14
2. Galatasaray 8 13
3. Sivasspor 8 12
4. Trabzonspor 7 12
5. Konyaspor 7 12
6. Fenerbahçe 7 11
7. Başakşehir 7 11
8. Antalyaspor 7 11
9. Gaziantep FK 7 11
10. Malatyaspor 7 10
11. Göztepe 7 9
12. Beşiktaş 7 8
13. Denizlispor 7 8
14. Çaykur Rizespor 7 8
15. Ankaragücü 7 8
16. Kasımpaşa 7 7
17. Gençlerbirliği 7 3
18. Kayserispor 7 3
Takımlar O P
1. Akhisar Bld.Spor 8 16
2. Ümraniye 7 14
3. Hatayspor 7 14
4. Balıkesirspor 7 13
5. Fatih Karagümrük 7 12
6. Altay 7 12
7. Bursaspor 7 12
8. Keçiörengücü 7 11
9. Adana Demirspor 7 10
10. İstanbulspor 7 10
11. Erzurum BB 7 10
12. Osmanlıspor 7 10
13. Menemen Belediyespor 7 7
14. Adanaspor 7 6
15. Altınordu 7 5
16. Giresunspor 7 5
17. Boluspor 7 2
18. Eskişehirspor 8 -2
Takımlar O P
1. Liverpool 8 24
2. Man City 8 16
3. Arsenal 8 15
4. Leicester City 8 14
5. Chelsea 8 14
6. Crystal Palace 8 14
7. Burnley 8 12
8. West Ham 8 12
9. Tottenham 8 11
10. Bournemouth 8 11
11. Wolverhampton 8 10
12. M. United 8 9
13. Sheffield United 8 9
14. Brighton 8 9
15. Aston Villa 8 8
16. Newcastle 8 8
17. Southampton 8 7
18. Everton 8 7
19. Norwich City 8 6
20. Watford 8 3
Takımlar O P
1. Real Madrid 8 18
2. Barcelona 8 16
3. Atletico Madrid 8 15
4. Granada 8 14
5. Real Sociedad 8 13
6. Sevilla 8 13
7. Athletic Bilbao 8 12
8. Valencia 8 12
9. Villarreal 8 11
10. Levante 8 11
11. Osasuna 8 11
12. Getafe 8 10
13. Real Valladolid 8 10
14. Eibar 8 9
15. Celta de Vigo 8 9
16. Real Betis 8 9
17. Deportivo Alaves 8 8
18. Mallorca 8 7
19. Espanyol 8 5
20. Leganés 8 2

Gelişmelerden Haberdar Olun

@