Ceddin Deden Marşının Tarihçesi

Günümüzde mehter marşları içinde en bilinenleri arasında; Ceddin Deden Marşı gelmektedir. Mehter marşları, duyulmaya ilk başlandığı andan itibaren birçok kişinin tüylerini diken diken etmektedir.

Osmanlı Devleti’nde, Yeniçeri Ocağının bir parçası olarak hizmet vermeye başlayan mehter bölükleri, zaman içinde askeri ve resmi amacından ayrılarak, Osmanlı kültürünün en önemli sembollerinden biri haline gelmiştir. Ceddin Deden marşının yanı sıra, mehterana ait daha birçok farklı marş bulunmaktadır.

Mehteran birlikleri için günümüzde birçok farklı rivayet bulunmaktadır. Özellikle Ceddin Deden, Neslin Baban sözlerine sahip marşın, mehteran bölüğünün ilk kurulduğu yıllarda kullanılmadığıdır. Bu ve bunun gibi birçok farklı rivayetin temel dayanağı günümüzde söylenen mehter marşlarının, değişerek geldiği ve ilk halini taşımadığıdır.

Askeri Yeniçeri Bandosu olarak kurulan mehteran birliği, dünyanın en eski ve en köklü askeri bandoları arasında ilk sırada yer almaktadır. Osmanlı sayesinde, askeri bando ile tanışan Avrupa, Osmanlı’nın en görkemli ve kudretli olduğu zamanlarda, mehter marşlarından derinden etkilenmiş ve buna benzer çeşitli askeri bando girişimlerinde bulunmuşlardır. Batı müzik kültüründe de önemli izler bırakan mehter bölükleri, günümüzde sembolik olarak marşlarını söylemeye devam etmektedir.

Mehter takımlarının kuruluşuna yönelik kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Mehteran takımının kurulduğuna dair en güçlü rivayetler arasında ise Orhan Gazi ve I. Murat dönemlerinde kurulmuş olabileceği en güçlü ihtimaller arasındadır. Günümüzde sembolik olarak devam eden mehter marşları hakkında birçok farklı tartışma yapılmaktadır. Özellikle günümüze ulaşan marşların sözlerinin, sonradan yazıldığına dair ve bu sözlerin asıl mehter marşlarını yansıtmadığı düşünülmektedir.

Osmanlı Devleti’nin günümüze kadar ulaşan en sembolik kurumlarından biri mehter bölüğüdür. Mehter marşları arasında en bilinenler arasında ve günümüzde en sevileni Ceddin Deden Marşıdır. Bir rivayete göre mehteran birliğinin ilk yıllarında bu marş söylenmemiştir. Özellikle sözlerinde geçen Türk milleti, milliyet vb. kavramların o dönem için Osmanlı ordusunda kullanılmasın imkânsız olduğu düşünülmektedir. Ceddin Deden Marşı ilk olarak 1917 yılında İsmail Hakkı Bey tarafından yazıldığı ve bu tarihten sonra mehter takımlarında seslendirilmeye başlandığı bilinmektedir.

Ceddin Deden Marşı kapsamında diğer marşların büyük bir bölümünün de, mehter birliklerinin kuruluşundan çok sonraları yazıldığı düşünülmektedir. Günümüzde mehter takımlarının büyük bir bölümü farklı tarzlarda ve makamlarda birçok parçayı da seslendirmektedir. Bu nedenle mehter marşlarının tarihi açıdan dönemi yansıttığı düşünülmemektedir.

Ceddin Deden Marşı hakkında yapılan bu tartışmaların yanı sıra yine benzer şekilde, mehter takımları tarafından en çok seslendirilen marşlar arasında Fetih Marşı gelmektedir. Bu marşta tıpkı Ceddin Deden Marşı gibi sonradan sözleri yazılmış ve mehter takımları tarafından söylenmiştir. Fetih Marşı, Arif Nihat Asya tarafından yazılmıştır.

Mehter takımlarınca söylenen, sonradan yazılmış marşların yanı sıra Osmanlı döneminden beri süre gelen marşlarda bulunmaktadır. Özellikle bu marşlar arasında en bilindik olanı, Genç Osman Marşıdır. IV. Murat’ın Bağdat seferi sırasında büyük bir kahramanlık örneği gösteren Genç Osman’a ithafen yazılan bu marş mehter takımlarının en çok seslendirdiği ve insanların en çok beğendiği marşlar arasında yer almaktadır.

Mehter marşlarının çoğunun sözlerin sonradan yazılmış olmasına rağmen insanlarda uyandırdığı duygular ortaktır. Günümüzde sayısız marşı seslendiren mehter takımları özellikle, resmi bayramlarda Türkiye’nin birçok şehrinde etkinlikler düzenlemektedir.

Mehter takımı, Osmanlı askeri sistemi içinde Yeniçeri Ocağına bağlı olarak kurulan ve günümüze kadar çeşitli değişimlere uğrayarak gelen önemli bir birimdir. Yeniçeri Ocağının kurulmasıyla birlikte başladığı düşünülen mehter takımı, günümüzde Osmanlı kültürünü yansıtan sembolik bir kurumdur. Birçok farklı marşı seslendiren mehteran takımı, yüzyıllar içinde çeşitli bestecilerin marşlarını kullanmış ve günümüzde de güncel besteleri çalmaktadır. Mehter marşları arasında en bilineni ve mehter takımıyla bütünleşmiş olan Ceddin Deden Marşı, 1917 yılında İsmail Hakkı Bey tarafından sözleri yazılmış ve mehter takımları tarafından bestelenmiştir.

Mehter marşlarının bestecileri hakkında ilk bilgilere 16. Yüzyıl kaynaklarında rastlanmaktadır. 16. Yüzyıl da mehter bölüklerinde okunduğu düşünülen marşların bestecileri arasında; Nefiri Behram, Emir – Hac, Hasan Can, II. Gazi Giray, Şah Kulu ve Mehmet Paşa en bilinen bestecilerdir. Bu dönemden itibaren sayısızı kişinin bestesi ve marşları mehter takımlarında söylenmiştir.

17. yüzyıl mehter marşı bestecileri arasında ise Osmanlı kültürü içinde önemli bir yere sahip olan göçmenlerin etkisi görülmektedir. 17. Yüzyıl mehter marşı bestecileri arasında; Kazaklar, Acemi Oğlanlar, Zurnazen Edirneli Dai Ahmed Çelebi, Zurnazenbaşı İbrahim Ağa, Hammali, Eyyubi Mehmet Çelebi, Derviş Mehmet Çelebi, Solakzade Mehmet Hemdemi, 17. Yüzyılda mehter marşlarının bestecileri arasında gösterilmektedir.   

Mehter marşlarının yüzyıllar içinde yaşayan değişimine tanık olmak için özellikle kaynaklarda geçen bestecilerin çokluğunu göstermek mümkündür. 18. Yüzyılda mehter bölüklerinde söylenen marşların son temsilcileri ve bestecileri olarak; Hızır Ağa, Müstakim ağa, Şah Murad (IV. Murad), mehter marşlarının son bestecileri olarak gösterilmektedir. Bu tarihten sonra sayısız beste ve marş mehter bölüklerinde söylenmiş ve günümüzde de seslendirilmektedir.

Ceddin Deden Marşının Sözleri

Ceddin deden, neslin baban 
En kahraman Türk milleti 
Orduların, pek çok zaman 
Vermiştiler dünyaya şan. 

Türk milleti, Türk milleti 
Aşk ile sev milliyeti 
Kahret vatan düşmanını 
Çeksin o mel'un zilleti

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Emir Yılmaz - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haberler Ankara Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haberler Ankara hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.