BELEDİYELERDE KALKINMA AJANSI PAY HESABINDA YAPILAN HATALAR

1-Kalkınma Ajansı nedir ve ne amaçla kurulur?

Kalkınma Ajansları, kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynakların yerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel gücü harekete geçirmek suretiyle, ulusal kalkınma plânı ve programlarda öngörülen ilke ve politikalarla uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla kurulan, kendine özgü teknik ve bütçe mekanizmasına sahip, kâr amacı olmayan, hızlı karar alıp uygulayabilen, merkezi ve yerel idarelerin dışında, kamu, özel sektör ve STK’ları bir araya getiren, tüzel kişiliğe sahip, 5449 sayılı Kanunla düzenlenmemiş işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi, İstatistikî Bölge Birimleri Sınıflandırması esas alınarak Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulan koordinatör olarak faaliyet gösteren kalkınma birimleridir.

2-Kalkınma Ajanslarının Gelirleri Nelerdir?

5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu Koordinasyonu Ve Görevleri Hakkında Kanun’da belirtilen gelirleri:

Merkezi Yönetim Bütçesinden Ayrılan Paylar

İl Özel İdarelerinden Aktarılan Paylar

Belediyelerden Aktarılan Paylar

Sanayi ve Ticaret Odalarından Aktarılan Paylar

AB ve Diğer Uluslararası Kaynaklardan Sağlanacak Fonlar

Faaliyet Gelirleri

Bağış ve Yardımlar

Bir Önceki Yıldan Devreden Gelirler olarak belirtilmiştir.

Bu çalışmamızda Kalkınma Ajanslarının gelirleri arasında yer alan Belediyelerden Aktarılan Paylar ve bu payların hesaplanmasında yapılan hatalar, yapılması gereken muhasebe kayıtları konularını inceleyeceğiz.

3- Belediyelerden Kalkınma Ajanslarına Aktarılan Pay

Belediyelerce Kalkınma Ajanslarına aktarılması gereken pay 5449 Sayılı Kanun’un 19’uncu maddesinin (d) bendinde “Bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleri üzerinden, bölgedeki il özel idareleri için; borçlanma, tahsisi mahiyetteki gelirler ile genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlardan alınan yardım kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir, belediyeler için; borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir oranındacari yıl bütçesinden aktarılacak pay”denilerek belediyelerin kalkınma ajanslarına ödeyecekleri payın hesaplama yöntemi açıklanmıştır.İlgili kanun maddesinindevamında ise “Bu tutar belediyeler tarafından haziran ayının sonuna kadar ajans hesabına aktarılır.Bu paylar, süresi içerisinde aktarılmadığı takdirde, bu idarelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılan paydan ilgisine göreMaliye Bakanlığı ve/veya İller Bankasınca kesilerek ilgili ajans hesabına aktarılır.”ifadesiyle ödemenin ne zaman yapılacağı açıklanmıştır.

09.09.2011 tarihli 28049 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2011/2168 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu tarihe kadar bütçe gelirleri üzerinden %1 olarak hesaplanan ajans payı %0,5 olarak yeniden düzenlenmiştir. Alınan karar yayımı tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş ve 2012 yılı itibariyle payın hesaplanmasında %0,5 oranı dikkate alınmıştır.

Belediyelerin Kalkınma ajansı pay hesabını yaparken öncelikle dikkat etmesi gereken husus kanunda belirtilen “borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulmak üzere” ifadesidir. Kanundan da anlaşıldığı gibi borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri bütçe gelirlerinden düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden ajans payı hesaplaması yapılması gerekmektedir.

4-Tahsisi Mahiyetteki Gelir Kalemleri Nelerdir?

Belediyelerin borçlanma yolu ile elde ettiği gelirler ve belirli hizmetlerin yerine getirilmesi için şartlı olarak tahsis olunan gelirler tahsisi mahiyetteki gelir kalemleridir. Bu kalemlerden bazıları Mahalli idareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliği’nde açıklanmıştır.

4.1-Bağış ve yardımlar

Yapılan şartlı bağış ve yardımlar, üst yöneticinin onayı ile gelir bütçesinde bağış ve yardımlar bölümüne gelir yazılır ve gider bütçesinde bu hizmetin ödeneği varsa bu ödeneğe eklenir;yoksabütçede öngörülen tertibe ödenek yazılarak tahsis amacına harcanır. Bu ödenekten amaç dışında başka bir tertibe aktarma yapılamaz. Bu yüzden Kalkınma Ajansı pay hesabı yapılırken Şartlı bağış ve yardım gelirleri hariç tutulmalıdır.

4.2-Ortak Programa Alınan alt yapı hizmetleri

10.7.2004tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 8 inci maddesi uyarınca; ortak programa alınan alt yapı hizmetleri için büyükşehir belediye bütçesinde alt yapı koordinasyon biriminin ödeneğine, program bedelinden az olmamak üzere ödenek konur. Ayrıca, belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödeneklerden, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturularak alt yapı yatırım hesabına aktarılacak tutarlar da gelir bütçesinin ilgili bölümünde gösterilir ve bu gelirler amacı dışında harcanamaz.

4.3-Gecekondu fonu

20.7.1966tarihli ve 775 Sayılı Gecekondu Kanununun 12 inci maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paralar gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedilir. Diğer taraftan gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulur. Bu fondan yapılan harcamalarda 775 Sayılı Kanunda belirtilen usul ve esaslar uygulanır.

4.4-Otopark Gelirleri

Otopark Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi gereğince, parselinde otopark ihtiyacı karşılanmayan yapılardan alınan ve bankada açılacak otopark hesabına yatırılacak paralar gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedilir. Diğer taraftan tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere gider bütçesinin ilgili tertibine ödenek konulur.

Bunlara benzer nitelikte olan gelirler tahsisi mahiyetteki gelirlerdir. Kanundan da anlaşıldığı gibi bu gelirler ajans pay hesabına dâhil edilmemelidir. Kalkınma ajansı payı hesaplanırken bu gelirler toplam bütçe gelirlerinden düşüldükten sonra hesaplama yapılmalıdır. Birçok belediyemizde bu tutarlar göz ardı edilmekte ve Kalkınma Ajansı payı yanlış hesaplanmakta ve bu yüzden fazla ve yersiz ödeme yapılmaktadır.

5-Kalkınma Ajansı Payı Gider Kodu 6-Kalkınma ajans payı Muhasebeleştirilmesi

Bütçe gelirlerinden borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri düşüldükten sonra hesaplanan ajans payı aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilecektir.

Örneğin: Belediyenin banka hesabına İller Bankası tarafından merkezi idare Mart 2016 vergi gelirlerinden tahakkuk tutarı bilinmemekle birlikte, 18,500 TL payın aktarılmış olduğu anlaşılmıştır.

-----------------------------------------/-----------------------------------------------------------------

102 Bankalar Hesabı 18,500 TL

600 Gelirler Hesabı 18,500 TL

-----------------------------------------/-----------------------------------------------------------------

805 Gelir Yansıtma Hesabı 18,500 TL

800 Bütçe Gelirleri Hesabı 18,500 TL

----------------------------------------/------------------------------------------------------------------

Sonrasında İller Bankasından gelen yazıda genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından belediye payı olarak 20,000 TL tahakkuk etmiş olduğu, bu tutardan 1,500 TL ajans payı kesintisi yapıldıktan sonra kalan18,500 TL belediyenin banka hesabına aktarıldığı anlaşılmıştır.

----------------------------------------/------------------------------------------------------------------

630 Giderler Hesabı 1,500 TL

630.07.01.09.12 Kalkınma Ajanslarına

600 Gelirler Hesabı 1,500 TL

----------------------------------------/------------------------------------------------------------------

----------------------------------------/------------------------------------------------------------------

805 Gelir Yansıtma Hesabı 1,500 TL

800 Bütçe Gelirleri Hesabı 1,500 TL

---------------------------------------/--------------------------------------------------------------------

830 Bütçe Giderleri Hesabı 1,500 TL

830.07.01.09.12 Kalkınma Ajanslarına

835 Gider Yansıtma Hesabı 1,500 TL

--------------------------------------/---------------------------------------------------------------------

Belediye Kalkınma Ajansı payını nakden ödediği taktirde muhasebe kayıtlarını aşağıda gösterildiği gibi yapması gerekmektedir.

-------------------------------------/----------------------------------------------------------------------

630 Giderler Hesabı 1,500 TL

630.07.01.09.12 Kalkınma Ajanslarına

103 Verilen Çek ve Ödeme Emirleri Hesabı 1,500 TL

-------------------------------------/----------------------------------------------------------------------

830 Bütçe Giderleri Hesabı 1,500 TL

830.07.01.09.12 Kalkınma Ajanslarına

835 Gider Yansıtma Hesabı 1,500 TL

------------------------------------/-----------------------------------------------------------------------

7-Uygulama Örneği

Anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Belediye tarafından 2009-2014 yılları arasında Kalkınma Ajansı’na yapılan pay ödemeleri incelenmiştir.Payın hesaplanmasında tahsilatlardan çıkarılması gereken gelirler aşağıdaki tabloda yıl bazında gösterilmiştir.

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

1

6

9

59

Toptancı Hali Resmi

0,00

69.000,00

0,00

0,00

295,00

0,00

527,00

4

1

1

1

AB' den Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

1

1

2

Dünya Bankasından Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

1

1

99

Yurtdışından Alınan Diğer Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

1

2

1

AB' den Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

1

2

2

Dünya Bankasından Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

1

2

99

Yurtdışından Alınan Diğer Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

2

1

51

Muhtar ödenekleri için genel bütçeden alınan

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

2

2

51

Alt yapı hizmetleri için genel bütçeden alınan

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

2

2

52

Eğitim hizmetleri için genel bütçeden alınan

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

2

2

99

Sermaye nitelikli diğer işler için genel bütçeden alınan

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

3

1

1

Sosyal Güvenlik Kurumlarından Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

3

1

2

Mahalli İdarelerden Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

3

1

3

Diğerlerinden Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

3

2

1

Sosyal Güvenlik Kurumlarından Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

3

2

2

Mahalli İdarelerden Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

3

2

3

Diğerlerinden Alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

4

1

1

Kurumlardan alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

4

1

2

Kişilerden alınan Bağış ve Yardımlar

68.400,00

28.500,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

4

1

3

Kurumlardan Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

4

1

4

Kişilerden Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

4

2

1

Kurumlardan alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

4

2

2

Kişilerden alınan Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

4

2

3

Kurumlardan Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

4

2

4

Kişilerden Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

1

1

Genel Bütçeli İdarelerden Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

1

2

Özel Bütçeli İdarelerden Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

1

3

Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlardan Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

1

4

Sosyal Güvenlik Kurumlarından Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

1

5

Mahalli İdarelerden Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

1

9

Diğerlerinden Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

190,00

500.000,00

158.000,00

118.650,00

4

5

2

1

Genel Bütçeli İdarelerden Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

2

2

Özel Bütçeli İdarelerden Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

2

3

Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlardan Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

2

4

Sosyal Güvenlik Kurumlarından Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

2

5

Mahalli İdarelerden Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

4

5

2

9

Diğerlerinden Alınan Proje Yardımları

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

431.300,00

5

2

2

52

Çevre Temizlik Vergisinden Alınan Paylar

0,00

0,00

0,00

0,00

3.270.337,00

3.337.330,00

3.880.670,00

5

2

8

52

Müze Giriş Ücretlerinden Alınan Paylar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

5

2

8

53

Ortak Altyapı Hizmetleri İçin Diğer Kurumlar Tarafından Paylar

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

5

9

1

51

Otopark Yönetmeliği Uyarınca Alınan Otopark Bedeli

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

8

1

5

2

Belediyelerden

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

8

1

5

5

Bağlı İdarelerden

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

2009-2014 Yılları Arası Ajans Payı Hesaplamasında Hariç Tutulması Gereken Gelir Kalemlerinin Durumu

Yine payın hesaplanmasında mevzuat gereği gelirlerden çıkarılması gereken borçlanma tutarları da bilanço ve mizan kayıtları incelenerek tespit edilmiş ve aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

300

Banka Kredileri

1.701.656,00

12.377.590,00

30.377.823,00

17.631.500,00

5.118.707,00

1.364.369,00

717.659,00

400

Banka Kredileri

16.716.838,00

13.271.287,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

2007-2012 Yılları Arası Kısa ve Uzun Vadeli Borçlanma Tutarları

Tüm bu verilerden hareketle Belediyenin 2009 ve 2014 yılları arası Kalkınma Ajansı’na ödemesi gereken pay aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Toplam Gelir

101.353.830,00

110.286.640,00

135.228.110,00

94.320.822,00

118.091.978,00

142.020.415,00

159.965.920,00

Ajans Payı Hesaplamasında Dikkate Alınacak Tutar

82.866.936,00

84.540.273,00

104.850.286,00

76.689.151,00

109.202.638,00

137.160.691,00

154.817.135,00

Tahakkuk Ettirilmesi Gereken Ajans Payı

828.669,00

845.402,00

1.048.502,00

766.891,00

546.013,00

685.803,00

774.085,00

2008-2014 Yılları Arası Tahakkuk Ettirilmesi Gereken Ajans Payı Ödenmesi

Belediyenin 2008-2014 yılları arası Kalkınma Ajansına ödemesi gereken pay toplamı 5.495.365,00 TL’dir.

Muhasebe kayıtlarının kontrollerinde Kalkınma Ajansı için ilgili hesabın yevmiye kayıtları içinde bilgiye ulaşılamamıştır. Sonuç olarak ilgili payın tahakkuk ettirilmediği anlaşılmıştır. Yapılan araştırmalar neticesinde ajans payının İller Bankası tarafından belediyeye aktarılacak merkezi idare vergi gelirleri içindeki paydan kesildiği görülmüştür.

İlgili hesap özetlerinde kesinti tutarları tarihleri ile birlikte aşağıdaki toplada gösterilmiştir.

Dönem

Kesilmesi Gereken Toplam Tutar

Kesilen Tutar

Dönem

Kesilmesi Gereken Toplam Tutar

Kesilen Tutar

Ekim 14

777.673,99

777.673,99

Temmuz 10

1.830.922,59

0,00

Aralık 13

310.473,91

310.473,91

Haziran 10

1.830.922,59

0,00

Mart 13

208.163,59

208.163,59

Mayıs 10

1.839.220,61

8.298,02

Aralık 11

76.352,78

76.352,78

Nisan 10

1.851.566,20

12.345,59

Kasım 11

1.403.205,17

1.326.852,39

Mart 10

1.851.566,20

0,00

Ekim 11

3.143.996,07

1.740.790,90

Şubat 10

1.851.566,20

0,00

Eylül 11

2.581.148,66

339.131,00

Ocak 10

900.000,00

0,00

Ağustos 11

2.581.148,66

0,00

Aralık 09

663.930,00

0,00

Temmuz 11

2.581.148,66

0,00

Kasım 09

663.930,00

0,00

Haziran 11

2.581.148,66

0,00

Ekim 09

663.930,00

0,00

Mayıs 11

2.581.148,66

0,00

Eylül 09

663.930,00

0,00

Nisan 11

2.595.957,27

14.808,61

Ağustos 09

663.930,00

0,00

Mart 11

2.609.794,96

13.837,69

Temmuz 09

663.930,00

0,00

Şubat 11

2.385.455,43

11.830,47

Haziran 09

663.930,00

0,00

Ocak 11

2.401.833,74

16.278,31

Mayıs 09

663.930,00

0,00

Aralık 10

2.414.042,33

12.208,59

Nisan 09

900.000,00

0,00

Kasım 10

2.455.270,30

41.227,97

Mart 09

900.000,00

0,00

Ekim 10

2.466.922,59

11.652,29

Şubat 09

900.000,00

0,00

Eylül 10

1.830.922,59

Ocak 09

900.000,00

0,00

Ağustos 10

1.830.922,59

Aralık 08

900.000,00

0,00

İller Bankası Tarafından Yapılan Ajans Payı Kesintileri

Ayrıca yapılan kontrollerde ilgili kesintinin kayıtlarda ajans ödemesi olarak kayıtlı olmadığı tespit edilmiştir. İlgili hesaplarda yapılan tüm bu araştırmalar neticesinde 2008-2013 yılları arası ajans payı kesintisinin İller Bankasından gelecek pay üzerinden yapıldığı ve 200.000 TL fazla kesintinin gerçekleştiği görünmektedir.

8-Sonuç

Belediyeler, mevzuatımızın hızlı değişmesi, yargı kararları ile mevzuatların askıya alınması veya değiştirilmesi şeklinde ortaya çıkan durumlar nedeniyle Ajans payı uygulama örneğinde de göründüğü gibi pek çok alanda yersiz ödemeler yapmak durumunda kalabilmektedir. Bu fazla ve yersiz ödemelerin Borçlar Kanununda yer alan hak düşürücü zaman aşımı süresi sonuna kadar gidilerek tespiti ve geri alınması belediye açısından önemli imkânlar doğuracağı gibi bundan sonra fazla ve yersiz ödeme yapılmasının da önüne geçilecektir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Tayfun Doğan - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haberler Ankara Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haberler Ankara hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.