İşyerlerinde Algı Oyunları: Ters-Mobing (Bezdiri)

Liyakat ve kariyer sisteminin oldukça bozuk olduğu ülkemizde, işyerinde mobing (bezdiri) sorunlarının tartışılması kaçınılmazdır. Bezdiri, özellikle yetersiz yöneticiler tarafından çeşitli nedenlerle astına yaptığı baskıdır.

Ancak, bu yazımızda işyerlerinde yaşanan bir başka soruna değineceğiz. Özellikle politikacıların etkili olduğu belediyelerde yaşanan ters-mobing olarak da tanımlanan, astın üstüne ve iş arkadaşlarına uyguladığı baskıyı tartışacağız.

Sorunu örneklersek, müdürü tarafından bir görevi yerine getirmesi için görevlendirilen personelin, akrabasının oldukça etkili bir konumda olduğunu söyleyerek, işi yapmayacağında ısrar etmesi durumunda üstünü görevinden bile aldırabileceğini söylemesi, ters-mobingi açıklamaktadır.

Algı yönetimi çağımızın en etkili kavramıdır. Sosyal medya kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, bilgi hızla yayılmakta, hızlı bir şekilde kişinin kendisine hayran kitlesi oluşturabilmektedir.

Bu süreçte, tamamen haklı bir konumdan, karşı tarafın algıya etki yapması sonucunda,haklı olanın tamamen haksız duruma düşmesi de söz konusu olabilmektedir.

Algı oyunları şöyle kendini gösterebilir:

1. Kişisel özellikler abartılabilir, olmayan nitelikler varmış gibi gösterilebilir. Örneğin, kişi almadığı bir eğitimi aldığını söylemesi, daha önce bir konuda başarısı olmadığı halde başarısı varmış gibi göstermesi, bir çevrede (üniversitede, dernekte vb.) oldukça itibar gördüğünü belirtmesi şeklinde kendini gösterebilir. Başkası tarafından yapılan bir işin, kendisi tarafından yapılmış gibi gösterilmesi de buna örnek olarak gösterilebilir.

2. Bağlantılı olduğu kişilerle ilgili yalan söyleyebilir. Örneğin, “A” partisine mensup bir belediyede çalışan bir personelin, “A” partisinin genel merkezinde görüştüğü tanıdıkları olduğunu söylemesi, orada akrabasının olduğunu iddia etmesi, geçen akşam onunla yemekte önemli konuları konuştuğunu anlatması şeklinde kendini gösterebilir.

3. Anlık yalan, tavır, tutum ve davranış geliştirilmesi. Bu durumda örneğin bir toplantı sırasında telefonu açıp; “buyrun sayın bakanım!” demesi, denetçiyle görüşmesi sırasında, diğer denetim organından birini arayıp, “sayın müfettişim, siz incelemiştiniz, sorun yok demiştiniz, şimdi bu konuda tekrar bir inceleme yapılıyor da!”, “İmar Kanunun 190.maddesinde sizin dediğiniz gibi demiyor ama!”

4. Vaat, umut ve hayal ürünü davranış sergilenmesi. Elinde olmamasına rağmen elinde böyle bir güç olduğu yönünde bir kanı uyandırmaya çalışması buna örnek olarak gösterilebilir. “Müdürüm seni daire başkanı yaptırabilirim!”, firma yetkilisine, mali hizmetler müdürünü çok iyi tanıdığını akşam sürekli birlikte vakit geçirdiklerini ve alacağının kısa zamanda ödettirebileceğini söylemesi şeklinde örnekleyebiliriz.

5. Yapılmayan işin yapıldığı, aslında olmayan bir olayın olduğu yönünde algı oyunu da yaratılabilmektedir. Örneğin, gerçekleşmeyen bir eğitimi, daha önceki eğitim fotoğraflarını göstererek, gerçekleşmiş gibi gösterilmesi, yapılmayan bir projenin yapıldığı yönünde reklam yapılması,

6. Bir işi başaramamasının veya hatalı yapmasının gerçek nedenini farklı göstermesi de bir algı oyunudur. Zamanında yapması gereken bir işi yetiştiremeyen bir personelin, kendisi dışında gerçekleşen olağanüstü gelişmeler nedeniyle, işi yetiştiremediğini söylemesi bunu örneklendirmektedir.

7. Çoğunluğu arkasına almak, toplu halde hareket ederek gerçek duruma aykırı algı yaratmak da bir algı oyunudur. Örneğin, amirin iş verdiği bir personelin, birime dönüp işi birimin tümüne verdiğini söylemesi, müdürün yakında görevden alınacağına ve kendisinin atanacağına ilişkin sürekli söylenti yaymak ve müdüre karşı tutum geliştirmek de bir algı oyunudur.

Bilginin ışık hızında ilerlediği bir çağda, bilgi güçtür ve etki alanı oldukça genişlemiştir. Algı oyunları ise devletler tarafından bile ciddi ciddi kullanılmaktadır.

Algı oyunları ile bilgi kirliliği yaratılmakta ve süreçte önemsenecek kişisel kazanımlar söz konusu olabilmektedir. İşi yönetmekle birlikte, kurum çalışmaları veya yöneticileri artık algıyı da yönetmek zorundadır.

Algı, psikoloji ve bilişsel bilimlerde duyusal bilginin alınması, yorumlanması, seçilmesi ve düzenlenmesi anlamına gelir[1].Algı oyunları ise yukarıda özetlemeye çalıştığımız davranışlarla, algının gerçek bilgiden uzaklaştırılmasıdır. Bu süreçte, gerçek bilgiden uzaklaşan bireyler doğru karar almakta zorlanır, algı oyununu yaratana göre hareket edebilir.

Bu durumda, “öğrenme”, “dikkat”, “hafıza” gibi hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir. Algı oyunlarını yaratanlar genellikle egosu yüksek ve diğer insanlara göre kendilerinin daha zeki olduğunu düşünmektedir. Dolayısıyla, toplum karşısında daha fazla yalan söylemekte, yalanların açığa çıkmasını bile zamanla önemsememektedir.

Eğer, söylenenlere dikkat ederseniz, bazı söylenilenleri hafızanızla sorgularsanız, gerçekler muhakkak ortaya çıkacaktır.

Algı oyunları geçici bilgi değişikleri yaratmaktadır. Gerçek olmayan bir bilginin kalıcı olması olukça enderdir.

Psikolog JeromeBruner bir algı modeli geliştirmiştir. Bruner'e göre insanlar kanaat oluşturmak için aşağıdaki süreçlerden geçerler[2]:

Alan Saks ve Gary Johns'a göre, algının 3 bileşeni vardır.

Yukarıda yer verilen bilimsel görüşlerden de yola çıkarak aşağıda değerlendirmeleri yapabiliriz;

[1]Schacter, Daniel (2011).Psychology. WorthPublishers.https://tr.wikipedia.org/wiki/Alg%C4%B1

[2]https://tr.wikipedia.org/wiki/Alg%C4%B1

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Taner Eraslan - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haberler Ankara Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haberler Ankara hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.