Biyografi

Biyografi / Öne Çıkanlar

Biyografi / Yeni Eklenenler

Şah İsmail Kimdir? Biografi
Şah İsmail Kimdir? Biografi

Şah İsmail, İran’ın Şiileştirilmesi yönünde en önemli adımları atmış ve İran tarihini derinden etkilemiş, dünya tarihinin en önemli isimlerinden biridir. I. İsmail olarak da bilinen Şah İsmail’in tam adı; Ebu’l Muzaffer Bahadır El – Hüseyni’dir. Safavi Devleti’nin kurucusu ve aynı zamanda ilk hükümdarı olarak, Doğudaki en önemli devletin liderliğini uzun süre sürdürmüştür. Halk tarafından Şah İsmail döneminde, Azerbaycan Türkçesi konuşulurken, sarayda ve orduda Farsça resmi dil olarak konuşulmaktaydı.

Şah İsmail 1501 yılında hükümdarlığını ilan ettikten sonra, Tebriz’de Şiiliği devletin resmi mezhebi olarak ilan etti. O dönemde büyük bir çoğunluğu Sünni olan Tebriz halkının, Şah İsmail’in bu kararını destelemeyecekleri düşünülmüştür. Dönemin Kızılbaş Emirleri, Şah İsmail’in bu kararının halkta destek görmeyeceğine yönelik uyarılarının ardından, Şah İsmail, On İki İmam ve Allah’ın onun yanında olduğunu ve kimseden korkmadığını belirtmiştir. Şiiliği kabul etmeyenlerin büyük bir bölümü sindirilmiş ve kılıçtan geçirilmiştir.

Hükümdarlığının yanı sıra şairliğiyle de ünlenen Şah İsmail, Hatai mahlasını kullanarak sayısız şiir yazmıştır. Şiirlerini yazarken kullandığı dil ve üslup incelendiğinde, çocukluk yıllarında yaşadıklarının etkili olduğu görülmektedir. Azerbaycan Türkçesi ile yazdığı şiirlerinde genellikle o dönemde yaygın olan Anadolu tekke edebiyatının etkileri görülmektedir.

Şah İsmail, 17 Temmuz 1487 yılında Erdebil’de dünyaya gelmiştir. Safevi Tarikatı’nın Türkmen boyundan gelen bir şeyh ailesine mensuptur. Şah İsmail’in babası, Şeyh Haydar ve annesi de, Begüm Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın kızı, Alemşah Halime’dir. Şah İsmail’in dedesinin Kafkasya’da öldürülmesi üzerine intikam için Şirvanşahlar Devleti’ne saldırmış ve bu saldırısında büyük ölçüde başarı sağlamıştır.

Kazandığı zaferlerle dikkat çeken Şah İsmail’in babası Şeyh Haydar, Akkoyunlu ve Şirvanşah devletleriyle girdikleri savaşta öldürülmüştür. Babasının ölümünün ardından annesi ve kardeşleriyle birlikte Şiraz Valisi Mensur Pürnak Bey’in yanına gitmiş ve Sultan Yakup’un ölümüne kadar burada kalmışlardır.

Şah İsmail’in babası Şah Haydar, Akkoyunlu hükümdarının kızı Alemşah Halime Hatun ile evliliğinden dolayı, Akkoyunlu ile bir akrabalığı bulunmaktaydı. Ancak Şah Haydar’ın babası Şeyh Cüneyid’in intikamını almak için başlattığı savaşlar neticesinde güçlenmesini istemeyen Akkoyunlu hükümdarı, Şah Haydar’ın üzerine ordu göndererek Şah Haydar’ın öldürülmesine neden olmuştur.

İran’ın Şii bir devlet olmasında en etkili isim Şah İsmail’dir. Özellikle tahta geçtiği ilk yıllardan itibaren Sünnilerin büyük bir bölümünü baskı ve zulümle etkisiz hale getiren Şah İsmail, 1501 yılında Tebriz’de Şahlığını ilan etmesinin hemen ardından Şiiliği devletin resmi mezhebi olarak ilan etmiştir.

Şiiliğin resmi devlet mezhebi olmasının ardından, Tebriz’deki ilk Cuma gününde, Mevlana Ahmed Erdebili tarafından, Şiilik inancının temelini oluşturan On İki İmam adına ilk hutbe okutulmuştur. Şah İsmail’in Kızılbaş silahlı askerleri, Cuma süresi boyunca camide hazır bekletilmiş ve olası bir ilk ayaklanma için hazır bekletilmişleridir. O dönemde Tebriz halkının büyük bir bölümünün Sünni olması, Şah İsmail için büyük bir tehdit oluşturmaktaydı. Hutbenin okunmaya başlamasının ardından, camideki Sünniler arasında hoşnutsuzluklar kısa sürede itirazlara dönüştü. Cemaatin içinde hazır bulunan Şah İsmail’in adamları, hareketliliği azaltmak için kılıçlarıyla kalabalığı susturdular.

Hutbe bittikten sonra İslam inancının dört büyük halifesi arasında bulunan; Hz. Ebubekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman’a hep bir ağızdan lanetler okundu. Şiilik inancına göre bu üç halife sevilmemektedir. Şah İsmail’in emriyle, bundan sonra tüm camilerde bu üç isme lanet okunması söylendi. Bunun yanı sıra ezanlarda da değişiklik yapan Şah İsmail, ezana; Hayyi ala hayrül amel ve Muhammed ve Ali hayrül beşer, gibi eklemeler yapılmıştır. Şah İsmail’in tebaası içinde bulunan birçok Sünni uzun süre çeşitli baskılara maruz kalmışlardır.

Safevi Devleti’nin kurucusu Şah İsmail, şahlığını ilan ettikten kısa süre sonra birçok zaferle birlikte gücünü arttırmış ve Osmanlı’nın doğusunda güçlü bir devlet kurmuştur. Doğuda güçlü bir Şii devletinin kurulmuş olması Osmanlı Devleti’ni büyük ölçüde rahatsız etmiştir. Özellikle Anadolu’da yaşayan Şiilerin, Safevi Devletinden ve Şah İsmail’den destek alarak çeşitli isyanlar başlatması Osmanlı’nın iç güvenliğini de tehdit etmekteydi.

Osmanlı Padişahı I. Selim’in yaşanan bu isyanlar karşısında, Şah İsmail ile bir mücadeleye girmesine neden olmuştur. 1513 yılında Safevilere karşı harekete geçen I. Selim, Çaldıran Savaşında Şah İsmail’in ordularını yenilgiye uğratmıştır. Savaş sırasında Şah İsmail yaralanmış ve Şah’ın ordularından birçok kişi esir alınmıştır. Şah İsmail ve Osmanlı Devleti arasında yapılan bu savaştan sonra Şah İsmail gücünü büyük ölçüde kaybetmiş ve devlet işleriyle ilgisini büyük ölçüde kesmiştir.

Çaldıran Savaşından sonra büyük bir yenilgi yaşayan Şah İsmail bu tarihten sonra hiçbir savaşa girmemiş ve 1524 yılında 37 yaşındayken hayatını kaybetmiştir. Öldükten sonra Erbil’de bulunan Safevi Türbesi’ne defnedilen Şah İsmail, tarihin en önemli şahsiyetleri arasında yerini almıştır. Özellikle günümüzde İran’da Şii inancının hakim olmasında Şah İsmail’in çok önemli bir etkisi vardır.

31°
az bulutlu
Namaz Vakti 25 Ağustos 2019
İmsak 04:31
Güneş 06:02
Öğle 12:56
İkindi 16:40
Akşam 19:40
Yatsı 21:04
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 2 6
2. Alanyaspor 2 6
3. Sivasspor 1 3
4. Malatyaspor 1 3
5. Denizlispor 1 3
6. Antalyaspor 1 3
7. Çaykur Rizespor 1 3
8. Beşiktaş 2 3
9. Ankaragücü 2 2
10. Trabzonspor 1 1
11. Konyaspor 1 1
12. Kayserispor 2 1
13. Kasımpaşa 2 1
14. Gençlerbirliği 1 0
15. Galatasaray 1 0
16. Başakşehir 2 0
17. Göztepe 2 0
18. Gazişehir 1 0
Takımlar O P
1. Fatih Karagümrük 2 6
2. Adana Demirspor 2 4
3. Keçiörengücü 2 4
4. Ümraniye 1 3
5. Menemen Belediyespor 1 3
6. Akhisar Bld.Spor 1 3
7. Hatayspor 1 3
8. Osmanlıspor 2 3
9. Balıkesirspor 2 3
10. İstanbulspor 1 1
11. Erzurum BB 2 1
12. Boluspor 2 1
13. Adanaspor 1 0
14. Altay 1 0
15. Altınordu 2 0
16. Bursaspor 1 0
17. Giresunspor 1 0
18. Eskişehirspor 1 -5
Takımlar O P
1. Liverpool 3 9
2. Arsenal 3 6
3. Leicester City 3 5
4. Man City 2 4
5. M. United 3 4
6. Tottenham 2 4
7. Brighton 3 4
8. Bournemouth 2 4
9. Sheffield United 3 4
10. Crystal Palace 3 4
11. Everton 3 4
12. Chelsea 3 4
13. West Ham 3 4
14. Burnley 2 3
15. Aston Villa 3 3
16. Norwich City 3 3
17. Southampton 3 3
18. Wolverhampton 2 2
19. Newcastle 2 0
20. Watford 3 0
Takımlar O P
1. Sevilla 2 6
2. Real Madrid 2 4
3. Real Valladolid 2 4
4. Athletic Bilbao 2 4
5. Osasuna 2 4
6. Mallorca 1 3
7. Atlético Madrid 1 3
8. Deportivo Alaves 1 3
9. Levante 2 3
10. Celta de Vigo 2 3
11. Real Sociedad 1 1
12. Villarreal 2 1
13. Granada 2 1
14. Eibar 2 1
15. Getafe 2 1
16. Valencia 2 1
17. Real Betis 1 0
18. Barcelona 1 0
19. Leganés 1 0
20. Espanyol 1 0
Günlük GazetelerTümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@